O‘zbekiston va Chexiya hamkorlikning yangi bosqichiga chiqmoqda

O‘zbekiston va Chexiya o‘rtasida mustahkam ishbilarmonlik, savdo-iqtisodiy, sarmoyaviy va madaniy aloqalar mavjud bo‘lib, bu munosabatlar 2024-2026-yillarda sezilarli darajada faollashadi. 2025-yilning mart oyida Praga shahrida Savdo-iqtisodiy va ilmiy-texnikaviy hamkorlik bo‘yicha hukumatlararo komissiyaning 10-majlisi bo‘lib o‘tdi va bu o‘zaro hamkorlikning yana-da tizimli formatiga o‘tishni tasdiqladi. Tomonlar yangi qo‘shma loyihalar, qo‘shma korxonalarni ishga tushirish, uzoq muddatli moliyalashtirish, biznesni qo‘llab-quvvatlash vositalarini kengaytirish masalalarini muhokama qildi. Transport, farmatsevtika, elektrotexnika, oziq-ovqat mahsulotlarini qayta ishlash, qishloq xo‘jaligi, charm sanoati, turizm, taʼlim kabi sohalardagi loyihalarga alohida eʼtibor qaratildi.

Chexiyaning transport vositalarini ishlab chiqarishga ixtisosolashgan yetakchi mashinasozlik konglomerati - Škoda Transportation (Škoda Group),  mashhur farmatsevtika kompaniyasi bo‘lgan Doctor Müller Pharma,  havoni tozalash, ventilyatsiya tizimlari, sanoat injiniringi yo‘nalishlarida loyihalash va uskunalarni yetkazib berishga ixtisoslashgan ZVVZ Engineering muhandislik kompaniyasi Chexiya sanoati va biznesining xalqaro, jumladan, Markaziy Osiyodagi hamkorlik jarayonida faol ishtirok etayotgan yirik vakillaridir.

Chexiya nuqtayi nazaridan O‘zbekiston Markaziy Osiyodagi eng katta bozorlardan biri hisoblanadi. Chexiyaning O‘zbekistonga oid rasmiy biznes- profili uni Chexiya Respublikasi uchun Markaziy Osiyodagi muhim savdo sherigi sifatida aniq belgilaydi va so‘nggi yillarda Chexiya eksporti sezilarli darajada oshganini qayd etadi. Chexiya tomonidan O‘zbekistonga kiritilayotgan investitsiyalarning bosqichma-bosqich ortib borishi Chexiya Respublikasini Yevropaning O‘zbekiston bozoridagi muhim investoriga aylantiradi.

Hamkorlikning eng istiqbolli yo‘nalishlari

Hozir hamkorlikning istiqbolli yo‘nalishlari – mashinasozlik, geologiya va tog‘-kon sanoati, kimyo va farmatsevtika, energetika. Bunda asosiy eʼtibor ishlab chiqarishni mahalliylashtirish, texnologiyalarni joriy etish, kadrlar malakasi va energiya samaradorligini oshirish, shuningdek, muhim foydali qazilmalar va yuqori qo‘shimcha qiymatli mahsulotlar bilan bog‘liq loyihalarga qaratilmoqda. Uzoq muddatli moliyalashtirish, qo‘llab-quvvatlash vositalarini kengaytirish, korxonalar o‘rtasidagi hamkorlikni rivojlantirish va qo‘shma korxonalarni ishga tushirish loyihalarni amalga oshirish shakllaridir. Ayni paytda mamlakatimizda Chexiya kapitali ishtirokida tashkil etilgan 44 ta korxona faoliyat yuritmoqda.

Raqamli va texnologik hamkorlikni mustahkamlash

2025-2026-yillarda O‘zbekiston va Chexiya o‘rtasida raqamli va texnologik hamkorlikni mustahkamlash nafaqat umumiy rejalarda, balki bir qancha amaliy yo‘nalishlarda ham namoyon bo‘lmoqda. O‘zbekiston va Chexiya o‘rtasidagi raqamli va texnologik hamkorlikni mustahkamlash ikki tomonlama munosabatlarning yangi bosqichiga o‘tish sifatida tavsiflanishi mumkin. Bunda savdo bilan bir qatorda startaplar, AT-autsorsing, innovatsiyalar, texnik tartibga solish va texnologiyaga yo‘naltirilgan investitsiyalarning roli ortib bormoqda. Bu raqamli iqtisodiyot, sanoat va yuqori texnologiyalar sohasida qo‘shma loyihalarni yana-da rivojlantirish uchun zamin yaratadi.

Startap va innovatsiyalar sohasida hamkorlikning rivojlanishi ikki tomonlama aloqalarning anʼanaviy savdodan qo‘shma innovatsion ekotizimga qadar kengayganini ko‘rsatadi. O‘zbekistonda Chexiyaning bir qator autsorsing va AT-kompaniyalari ofislarining ochilishi Global biznes xizmatlari (GBS), axborot texnologiyalari xizmatlari va masofaviy xizmatlar ko‘rinishida ko‘proq qo‘llaniladigan raqamli hamkorlikka o‘tilayotganidan dalolat beradi.

Texnologik hamkorlik standartlashtirish, metrologiya va texnik jihatdan tartibga solish orqali ham mustahkamlanmoqda. Standartlar, sinovlar va bozor nazorati masalalari birgalikda hal qilinadi. Bu esa  hamkorlikdagi ishlab chiqarish, texnologik yangilanish va mahsulotlarni bozorlarga chiqarishda muhim ahamiyatga ega. Bunday hamkorlik sanoat kooperatsiyasi va zamonaviy texnologiyalarni joriy etish uchun institutsional asos yaratadi. Sanoat investitsiyalari va qo‘shma loyihalarni kengaytirish bo‘yicha yangi kelishuvlar alohida aloqalardan texnologik sheriklikning yana-da tizimli shakliga o‘tishdan dalolat beradi.

O‘zbekiston va Chexiya o‘rtasidagi madaniy aloqalar

Madaniy aloqalar hozir yirik davlatlararo madaniy shartnomalar orqali emas, balki elchixonalar, turli festivallar, taʼlim va turizm sohalaridagi hamkorlik orqali ko‘proq rivojlanmoqda. Chexiyaning Toshkentdagi elchixonasi anʼanaviy tarzda milliy qabullar va madaniy tadbirlardan chex musiqasi, oshxonasi va pivo madaniyatini targ‘ib qilish uchun foydalanadi. Shuningdek,  diplomatik missiya madaniy tashabbuslar va ikki tomonlama muloqotlar va biznesni rivojlantirish o‘rtasidagi bog‘liqlikka ham alohida urg‘u beradi. Kengroq ko‘lamda olib qaragaydigan bo‘lsak, O‘zbekiston 10 dan ortiq mamlakatda “O‘zbekiston madaniyati kunlari”ni o‘tkazish va yangi xalqaro madaniy memorandumlarni imzolash rejasini eʼlon qildi. Bu esa O‘zbekiston va Chexiya o‘rtasida madaniy hamkorlikni rivojlantirish uchun qo‘shimcha imkoniyatlarni yaratadi.

Xulosa

O‘zbekiston uchun Chexiya texnologiya, transport, farmatsevtika, standartlashtirish, turizm va sanoat loyihalari bo‘yicha Yevropadagi muhim hamkor. Chexiya Respublikasi uchun O‘zbekiston o‘sib borayotgan sarmoyaviy salohiyat va mintaqaga kirish uchun qulay platformaga ega jadal rivojlanayotgan Markaziy Osiyo bozoridir. Tomonlarning rasmiy bayonotlariga ko‘ra, hamkorlikning yaqin istiqbolida asosiy eʼtibor savdo-sotiqning rivojlantirish, delegatsiyalar almashish, Savdo-iqtisodiy va ilmiy-texnikaviy hamkorlik bo‘yicha hukumatlararo komissiyaning navbatdagi yig‘ilishini o‘tkazish, sarmoya kiritishni kengaytirish va boshqa tadbirlarga qaratiladi.

  Dildora Karimova,

MHTI loyiha rahbari, professor