O‘zbekiston va Turkiya: yoshlar siyosatidagi mushtaraklik

O'zbekiston va Turkiya o'rtasidagi ikki tomonlama munosabatlar keyingi yillarda bosqichma-bosqich kengayib, turli sohalarni qamrab oldi. Ikki davlat rahbarlarining tashabbuslari asosida shakllangan ushbu hamkorlik doirasida iqtisodiy-savdo, madaniy-gumanitar sohalar bilan bir qatorda yoshlar masalalari ham ustuvor yo‘nalish sifatida kun tartibiga qo‘yildi. Bu jarayon yoshlar masalasi ichki ijtimoiy chora-tadbirlar doirasidan chiqib, davlatlararo munosabatlarning muhim tarkibiy qismiga aylanib borayotganidan dalolat beradi

Davlatlararo hamkorlik doirasida yoshlarga oid siyosat masalalarining tizimli muhokamasi va ularning amaliy tashabbuslar bilan mustahkamlanishi ushbu sohaga institutsional yondashuv mavjudligidan dalolat beradi. Ayni paytda yoshlar almashinuvi, qo‘shma forumlar, ta’lim va innovatsiyalar sohasidagi tashabbuslar aniq reja va mexanizmlar asosida amalga oshirilayotgan yo‘nalish sifatida maydonga chiqmoqda. Yoshlar masalasi ikki tomonlama munosabatlarda izchil mustahkamlanib, barqaror hamkorlikning elementiga aylanib bormoqda.

Shu ma’noda dastlab 2019-yil 3-6-dekabr kunlari Istanbul shahrida o‘tkazilgan Turkiy kengashning uchinchi yoshlar festivalini alohida ta’kidlash mumkin. Festival Turkiy Davlatlar Tashkiloti doirasida tashkil etilgan bo‘lib, unda O‘zbekiston va Turkiya bilan bir qatorda Ozarbayjon, Qozog‘iston, Qirg‘iziston, Vengriya va Shimoliy Kiprdan 100 ga yaqin faol yoshlar ishtirok etdi.

Yoshlarga oid siyosatni institutsional miqyosda muhokama qilish, Turk tashkilotiga a’zo bo‘lgan Turk davlatlari sport vazirlarining beshinchi yig‘ilishida yanada mustahkamlandi. 2021 yil 20 sentyabrda Toshkent shahrida. Oʻzbekiston raisligida oʻtgan yigʻilishda yoshlar almashinuv dasturlari, yoshlar platformalari va qoʻshma tadbirlarni muvofiqlashtirish, xususan, 2022-yilda Turkiyada koʻp tomonlama yoshlar almashinuv dasturini oʻtkazish boʻyicha kelishuvlarga erishildi.

Masalan, 2022-yil 22–27-avgust kunlari ushbu kelishuvlar amaliy ahamiyatga ega bo‘ldi. Shu kunlarda Istanbul va Koniya shaharlarida o‘tkazilgan birinchi ko‘p tomonlama yoshlar almashinuv dasturida o‘zbekistonlik 10 nafar yosh ishtirok etdi. Dastur yoshlar o‘rtasida bevosita muloqot, tajriba almashish va ijtimoiy aloqalarni o‘rnatishga qaratilgan edi. Keyingi yillarda ham hamkorlik xuddi shu ruhda davom etdi. 2023-yilning 14-18-avgust kunlari Turkiyaning Hatay viloyatidan 20 nafar yoshlar Samarqand, Buxoro, Xorazm va Toshkent viloyatlariga tashrif buyurib, yoshlar siyosati, madaniyat, volontyorlik va iqlim o‘zgarishi kabi yo‘nalishlarda “O‘zbekiston va Turkiya yoshlari birdamligi” mavzusida davra suhbati o‘tkazildi. 2024-yilning 19–25-avgust kunlari Turkiya tomonining taklifiga binoan O‘zbekistonning 22 nafar yosh vakili Istanbul, Bursa va Chanakkale shaharlarida o‘tkazilgan yoshlar almashinuv dasturida ishtirok etdi.

Yirik ko‘p tomonlama tadbirlar orqali ham yoshlar hamkorligi mustahkamlandi. O‘zbekiston va Turkiya vakillari 2022-yilning 3–4-iyun kunlari Buxoro shahrida bo‘lib o‘tgan Turkiy davlatlar tashkiloti yosh yetakchilarining to‘rtinchi forumida faol ishtirok etdi. Shuningdek, 2024-yilda BMTning Iqlim o‘zgarishi bo‘yicha doiraviy konventsiyasi ishtirokchilari konferensiyasining 29-sessiyasi doirasida O‘zbekiston va Turkiya Ozarbayjon, Qozog‘iston, Qirg‘iziston va Vengriya bilan birgalikda 2024–2030 yillarga mo‘ljallangan iqlim kun tartibiga bolalar va yoshlarni jalb qilish bo‘yicha xalqaro strategiyani imzoladilar. Boshqacha aytganda, mazkur hujjat yoshlar siyosatini barqaror rivojlanish masalalari bilan bog‘lashga qaratilgan aniq yo‘nalishni belgilab berdi.

Yuqoridagi faktlar O‘zbekiston va Turkiya o‘rtasida yoshlar sohasidagi hamkorlik izchil, muvofiqlashtirilgan va aniq mexanizmlar asosida rivojlanib borayotganidan dalolat beradi. Yoshlar bilan ishlash izchil takomillashtirilgan holda bosqichma-bosqich shakllanadigan barqaror hamkorlik sohasi sifatida namoyon bo‘lmoqda.

Shu bilan birga, keyingi yillarda yoshlar siyosati bo‘yicha hamkorlikning institutsional darajasi yanada oshdi. 2025-yil 16-17-oktabr kunlari Toshkent shahrida boʻlib oʻtgan Turkiy davlatlar tashkilotiga aʼzo davlatlar yoshlar va sport vazirlarining 9-yigʻilishida Oʻzbekiston tomoni 2026-yilda “Turk dunyosi yoshlar poytaxti” loyihasini amalga oshirishi belgilab qoʻyildi. Shunga koʻra, joriy yilda Xiva shahriga Turk dunyosi poytaxti va “Turk dunyosi” loyihasi doirasida “Turk dunyosi poytaxti” maqomini berildi. poytaxtimizning ochilish marosimi, xalqaro yoshlar festivali, Yosh yetakchilar va tadbirkorlar forumi, shuningdek, yakuniy tadbirlarni o‘tkazish rejalashtirilgan. Bundan tashqari, yoshlarga oid siyosat doirasida hududlararo aloqalarni mustahkamlash maqsadida Samarqand va Buxoro shaharlarini Turkiyaning Antaliya va Ordu shaharlari bilan qardosh shaharlar sifatida belgilash ko‘zda tutilmoqda.

Ikki davlat o‘rtasida yoshlar masalalari bo‘yicha hamkorlik ham maxsus texnologiya yo‘nalishida amaliy mazmun bilan boyitilgan. Bunday hamkorlik yoshlar siyosatini inson kapitali bilan bevosita bog‘lash imkonini beradi. O‘zbekiston Respublikasi Yoshlar masalalari agentligi delegatsiyasi 2022-yilning 26–29-may kunlari Ozarbayjon poytaxtida bo‘lib o‘tgan “Teknofest Azerbaijan” festivalida ishtirok etdi. Festival Turkiya Texnologiya jamg‘armasi va Turkiya Sanoat va texnologiya vazirligi tomonidan tashkil etilgan bo‘lib, yoshlar o‘rtasida texnologik loyihalar va innovatsion ishlanmalarni qo‘llab-quvvatlashga qaratilgan edi. Ushbu ishtirok O‘zbekiston va Turkiya o‘rtasida yoshlarni texnologik muhitga jalb etish bo‘yicha amaliy hamkorlikni kengaytirish uchun muhim tajriba platformasini yaratdi.

2022-yilning 30-avgustidan 4-sentabriga qadar Turkiyaning Samsun shahrida boʻlib oʻtgan Teknofest aviatsiya, kosmik va texnologiya festivalida texnologiya sohasidagi hamkorlik yangi bosqichga koʻtarildi. Mazkur festivalda O‘zbekiston delegatsiyasi ilk bor milliy pavilyon bilan ishtirok etdi. Festivalda 15 mamlakatdan 600 mingdan ortiq yoshlar, muhandislar va ixtirochilar ishtirok etdi. O‘zbekiston uchun ajratilgan 300 kvadrat metrlik pavilyonda yoshlar tomonidan yaratilgan 20 ta innovatsion loyiha va ishlanmalar namoyish etildi.

Shundan so‘ng, 2022-yil 12-17-dekabr kunlari Istanbul shahrida ilk bor “O‘zbekiston-Turkiya yoshlar biznes forumi” tashkil etildi. Forumda ikki davlatdan turli yo‘nalishlarda faoliyat yuritayotgan 200 dan ortiq yosh tadbirkorlar, jumladan, 40 nafar o‘zbekistonlik yoshlar ishtirok etdi. Forum doirasida “Turkiya innovatsiyalar haftaligi” boʻlib oʻtdi va unda yosh tadbirkorlar ilgʻor innovatsion loyihalar va texnologik yechimlar bilan tanishdi. Tadbir yakunida umumiy qiymati 351 ming AQSH dollariga teng hamkorlik shartnomalari imzolandi.

Muhim jihati shundaki, yoshlar masalalari va texnologiyalari sohasidagi hamkorlik institutsional asoslar tomonidan ham ta'minlandi. 2025-yilda O‘zbekiston Respublikasi Yoshlar masalalari agentligi, Turkiya Texnologiyalar jamoasi jamg‘armasi va Toshkent shahridagi “O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 5 tashabbusi” loyiha ofisi o‘rtasida “Bilim Toshkent” markazini tashkil etish bo‘yicha memorandum imzolangan edi. Ushbu markaz yoshlarda texnologik bilim va ko‘nikmalarni rivojlantirishga qaratilgan infratuzilma sifatida ko‘zda tutilgan.

O'zbekiston va Turkiya o'rtasidagi yoshlar hamkorligi nafaqat almashinuv va texnologik tashabbuslar bilan cheklanib qolmay, balki gumanitar va ko'ngillilik sohalarida ham rivojlanmoqda. 2020-yilning may-iyun oylarida COVID-19 pandemiyasi davrida Turkiya hamkorlik va muvofiqlashtirish agentligining (TIKA) O‘zbekistondagi vakolatxonasi bilan birgalikda respublikaning barcha hududlarida 1000 dan ortiq oziq-ovqat mahsulotlaridan iborat yordam qutilari tashkil etildi. Bu tashabbus yoshlar va gumanitar hamkorlik o‘rtasidagi bog‘liqlikni amalda ko‘rsatib, favqulodda vaziyatlarda ijtimoiy barqarorlikni qo‘llab-quvvatlashda yoshlar tuzilmalarining muhim rolini ko‘rsatdi.

Ko‘ngillilik sohasidagi hamkorlik 2022-yilda ham aniq dastur formatida davom ettirildi. 2022-yilning 1-5-avgust kunlari Istanbul shahrida Turkiy davlatlar tashkilotiga aʼzo davlatlar yoshlari uchun “Yoshlarni koʻngillilikka tayyorlash” mavzusida oʻquv dasturi boʻlib oʻtdi, unda Oʻzbekistondan 9 nafar koʻngilli yosh ishtirok etdi. Treningda ko‘ngillilar faoliyatini tizimli yondashuv asosida tashkil etish, inqirozli vaziyatlarda yoshlar ishtirokini kuchaytirish va tajriba almashishga yo‘naltirildi. 2023-yilda Turkiyaning janubi-sharqiy hududlarida sodir bo‘lgan kuchli zilzila oqibatlarini bartaraf etish jarayonida gumanitar hamkorlik yana bir bor amalda namoyon bo‘ldi. Gumanitar va ko‘ngillilar hududlari yoshlar o‘rtasidagi aloqalarni mustahkamlash, o‘zaro ishonchni saqlash va amaliy hamkorlikni kengaytirishda muhim platforma bo‘lib xizmat qilmoqda.

Haqiqatdan ham O‘zbekiston va Turkiya o‘rtasidagi hamkorlik tizimiga aylandi. hamkorlik. Yoshlar almashinuvi, institutsional muloqot, texnologiya va innovatsion tashabbuslar, insonparvarlik faoliyati o‘zaro hamjihatlikda amalga oshirilmoqda. Bu holat yoshlar muammolarini inson kapitalini rivojlantirish va jamiyatlararo aloqalarni mustahkamlashga xizmat qiluvchi muhim mexanizm sifatida shakllantiradi. Bu hamkorlik yo‘nalishlari aniq dastur va mexanizmlar orqali mustahkamlanib, vaqt o‘tishi bilan yangi shakllar bilan boyib bormoqda.

Xulosa o‘rnida aytishimiz mumkinki, O‘zbekiston va Turkiya o‘rtasidagi yoshlar sohasidagi hamkorlik bugungi kun talablariga moslashtirilgan, aniq amaliy tajribaga asoslangan va kelajakda rivojlanish imkoniyatlariga ega yo‘nalish sifatida maydonga chiqdi. Bu hamkorlik yoshlar bilan ishlashga zamonaviy yondashuvlarni sinovdan o‘tkazish va ularni kengroq amaliyotga joriy etish uchun muhim platforma bo‘lib xizmat qiladi.