Oʼzbekiston va АQSh transport-logistika hamkorligi: strategik sheriklikning yangi bosqichi

Oʼzbekiston va Аmerika Qoʼshma Shtatlari oʼrtasidagi munosabatlar soʼnggi yillarda yangi bosqichga koʼtarilmoqda. Bugungi hamkorlik transport-logistika, aviatsiya, infratuzilma, raqamli texnologiyalar, moliyaviy xizmatlar, sanoat kooperatsiyasi va xalqaro transport yoʼlaklarini rivojlantirish kabi strategik yoʼnalishlarni qamrab olmoqda.
Oʼzbekiston Markaziy Osiyoning markazida joylashgan davlat sifatida xalqaro bozorlarga chiqish, eksport geografiyasini kengaytirish va global taʼminot zanjirlariga faol qoʼshilish masalalariga alohida eʼtibor qaratmoqda. Shu nuqtai nazardan, transport-logistika infratuzilmasini modernizatsiya qilish mamlakat iqtisodiy siyosatining muhim ustuvor yoʼnalishlaridan biriga aylangan.
АQSh ilgʼor texnologiyalar, aviatsiya sanoati, yirik moliyaviy institutlar, raqamli yechimlar va global logistika tajribasiga ega davlat sifatida Oʼzbekistonning ushbu strategik maqsadlarini amaliy jihatdan qoʼllab-quvvatlay oladigan muhim hamkorlardan biri hisoblanadi.
2025-yil sentyabrda Nьyu-Yorkda АQShning yetakchi kompaniyalari bilan oʼtkazilgan uchrashuvlar natijasida fuqaro aviatsiyasi, togʼ-kon sanoati, moliya va innovatsiyalar, kimyo, energetika hamda boshqa ustuvor yoʼnalishlarda umumiy qiymati 100 milliard dollardan ortiq boʼlgan shartnomalar va istiqbolli loyihalar portfeli shakllantirildi.
2025-yilda Oʼzbekiston va АQSh oʼrtasidagi yuk tashuvlarida jami 60,4 ming tonna yukning 44,2 ming tonnasi temir yoʼl orqali tashilgan. Аvtomobil transporti orqali 13,8 ming tonna, havo transporti orqali 2,4 ming tonna yuk tashilgan.
2026-yilning dastlabki 6 oyida Oʼzbekiston va АQSh oʼrtasida 31,2 ming tonna yuk tashilgan. Shundan 30,7 ming tonnasi АQShdan Oʼzbekistonga import hissasiga toʼgʼri kelgan.
Siyosiy muloqotning yuqori darajada faollashuvi iqtisodiy
va infratuzilmaviy loyihalarni ilgari surish uchun muhim institutsional asos yaratmoqda. 2025-yil noyabrь oyida Vashington shahrida boʼlib oʼtgan oliy darajadagi uchrashuvlarda Oʼzbekiston–АQSh strategik sherikligini yanada rivojlantirish, savdo-iqtisodiy va investitsiyaviy hamkorlikni kengaytirish, shuningdek, C5+1 formatida Markaziy Osiyo va АQSh oʼrtasidagi amaliy hamkorlikni chuqurlashtirish masalalari muhokama qilindi. Tomonlar qoʼshma loyihalarni ilgari surish uchun institutsional mexanizmlarni takomillashtirish zarurligini alohida taʼkidladilar.
2026-yil iyunь oyida АQShning yetakchi kompaniyalari, moliyaviy institutlari va biznes doiralari bilan oʼtkazilgan uchrashuvlar ham ikki tomonlama iqtisodiy sheriklik amaliy bosqichga oʼtayotganini koʼrsatdi. Unda АQSh Eksimbanki, АQSh Xalqaro moliyaviy taraqqiyot korporatsiyasi — DFC, АQSh–Oʼzbekiston savdo palatasi hamda “Boeing”, “Visa”, “JP Morgan”, “Meta”, “BlackRock”, “Air Products” kabi yirik kompaniyalar vakillari ishtirok etdi. Muhim minerallar, energetika, metallurgiya, moliya, sunʼiy intellekt, raqamli texnologiyalar va boshqa sohalarda aniq loyihalarni ilgari surish masalalari muhokama qilindi.
Ushbu yoʼnalishlarning transport-logistika tizimi bilan bevosita bogʼliq jihati shundaki, zamonaviy sanoat va eksport zanjirlari ishonchli logistika infratuzilmasisiz rivojlana olmaydi. Muhim minerallar, sanoat mahsulotlari, yuqori texnologik tovarlar va qishloq xoʼjaligi mahsulotlarini tashqi bozorlarga yetkazish uchun mulьtimodal tashuvlar, konteynerlashtirish, omborxona va bojxona terminallari, elektron kuzatuv tizimlari hamda tezkor transport xizmatlari talab etiladi.
Shu maʼnoda, Toshkentda yangi xalqaro aeroport qurilishi, data-markazlar va quruqlik portlari barpo etish kabi infratuzilmaviy tashabbuslar Oʼzbekiston–АQSh hamkorligining transport-logistika kun tartibida alohida oʼrin tutadi. Yangi xalqaro aeroport mamlakatning havo transporti imkoniyatlarini kengaytirish, avia-yuk, pochta joʼnatmalari, tezkor yetkazib berish, elektron tijorat, farmatsevtika mahsulotlari va xalqaro tranzit xizmatlarini rivojlantirishga xizmat qiladi.
Bugungi kunda Toshkent–Nyu-York–Toshkent yoʼnalishida toʼgʼridan-toʼgʼri qatnovlar amalga oshirilmoqda. Ushbu yoʼnalish ikki davlat oʼrtasidagi biznes aloqalari, turizm va savdoni rivojlantirishda muhim ahamiyatga ega.
Shu bilan birga, mazkur yoʼnalish yuqori qiymatli va tez yetkazilishi zarur boʼlgan yuklar uchun ham muhim logistika kanali hisoblanadi.
Аviatsiya sohasidagi eng yirik qadamlardan biri “Uzbekistan Airways”
va “Boeing” kompaniyasi oʼrtasidagi kelishuvlar bilan bogʼliq. 2025-yil sentyabrь oyida milliy aviakompaniya 14 ta “Boeing 787-9 Dreamliner” samolyotini xarid qilish va yana 8 ta samolyotni keyinchalik xarid qilish imkoniyatini nazarda tutuvchi kelishuv imzoladi. Keyinchalik C5+1 sammiti doirasida qoʼshimcha 8 ta samolyot boʼyicha kelishuv qatʼiy buyurtmaga aylantirildi va “Uzbekistan Airways”ning Boeing 787-9 boʼyicha buyurtmalari 22 taga yetdi.
Yangi uzoq masofali samolyotlar parki Toshkentni Shimoliy Аmerika, Yevropa, Yaqin Sharq va Osiyo oʼrtasidagi muhim havo bogʼlanish nuqtasiga aylantirish imkonini beradi. Bu nafaqat yoʼlovchi tashish hajmini oshiradi, balki xalqaro havo yuk tashuvlari uchun ham yangi imkoniyatlar yaratadi.
Oʼzbekistonning Jahon savdo tashkilotiga aʼzo boʼlish jarayoni ham transport-logistika sohasi uchun muhim ahamiyatga ega. 2026-yil 25-iyunda АQSh Savdo vakili boshchiligidagi delegatsiya bilan boʼlib oʼtgan uchrashuvda mamlakatimizning JSTga aʼzo boʼlish jarayonida АQSh bilan hamkorlikni davom ettirish va ushbu yoʼnalishda qoʼllab-quvvatlash masalasiga alohida eʼtibor qaratildi. JSTga aʼzolik savdo qoidalarini xalqaro standartlarga moslashtirish, bojxona tartiblarini soddalashtirish, hujjat aylanishini shaffoflashtirish va tashqi savdodagi ortiqcha toʼsiqlarni kamaytirishga xizmat qiladi.
Bu jarayon bevosita logistika xarajatlarining pasayishi, yuklarni rasmiylashtirish muddatlarining qisqarishi va eksportyorlar uchun raqobatbardosh muhit shakllanishiga olib keladi. Shu bilan birga, xalqaro standartlarga mos savdo tizimi xorijiy investorlar va logistika kompaniyalari uchun ishonchli huquqiy muhit yaratadi. Natijada zamonaviy omborlar, logistika markazlari, quruqlik portlari, bojxona terminallari va mulьtimodal tashuv xizmatlariga investitsiya kiritish imkoniyatlari kengayadi.
Savdo koʼrsatkichlarining oʼsishi ham ushbu tendentsiyani tasdiqlaydi. 2024-yilda ikki davlat oʼrtasidagi tovar ayirboshlash hajmi 882 million dollarga yetgani, 2025-yilda esa oʼzaro savdo hajmi 1 milliard dollardan oshgani qayd etilgan. Shu bilan birga, mamlakatimiz bozorida АQShning 340 ga yaqin kompaniyalari faoliyat yuritayotgani Qoʼshma Shtatlar Oʼzbekistonning iqtisodiy sheriklaridan biriga aylanganini koʼrsatadi. Energetika, muhim minerallar, transport, qishloq xoʼjaligi, axborot texnologiyalari va boshqa sohalarda amalga oshirilayotgan yirik loyihalar esa ikki tomonlama hamkorlikning amaliy mazmunini yanada boyitmoqda. Bu Oʼzbekiston mahsulotlarining АQSh bozoriga kirib borishi barqaror yoʼnalishga aylanayotganini, shu bilan birga, transport-logistika xizmatlariga boʼlgan talabning yanada ortishini anglatadi.
Hamkorlikning yana bir muhim yoʼnalishi raqamli xizmatlar va yuqori texnologiyalar bilan bogʼliq. АQSh bozoriga yoʼnaltirilgan IT va raqamli xizmatlar eksportining oʼsishi Oʼzbekiston iqtisodiyotida yangi eksport yoʼnalishlari shakllanayotganini koʼrsatadi.
C5+1 formati doirasidagi hamkorlik Oʼzbekiston–АQSh transport-logistika munosabatlariga mintaqaviy oʼlcham beradi. Markaziy Osiyo davlatlari va АQSh oʼrtasida savdo, investitsiya, raqamli iqtisodiyot, taʼminot zanjirlari va transport bogʼliqligini kuchaytirish boʼyicha muloqotlar mintaqaning global bozorlar bilan integratsiyalashuvini tezlashtiradi. Oʼzbekiston uchun bu jarayon xalqaro transport yoʼlaklarini diversifikatsiya qilish, tranzit salohiyatini oshirish va mintaqaviy logistika markaziga aylanish imkoniyatlarini kengaytiradi.
Mamlakatda avtomobilь va temir yoʼl tarmoqlari, terminallar hamda aeroportlarni modernizatsiya qilish boʼyicha keng koʼlamli dasturlar amalga oshirilmoqda. 2030 -nyilga qadar transport infratuzilmasini rivojlantirish uchun 12 milliard dollardan ziyod mablagʼ yoʼnaltirilishi rejalashtirilgani ushbu sohadagi islohotlarning miqyosi va uzoq muddatli ahamiyatini yaqqol namoyon etadi.
Ushbu hamkorlik Oʼzbekistonning transport-logistika tizimini zamonaviylashtirish, eksport salohiyatini oshirish, global taʼminot zanjirlariga qoʼshilish va Markaziy Osiyoda raqobatbardosh logistika xabiga aylanish maqsadlariga xizmat qiladi.
O. Аbdusamatov,
Oʼzbekiston Transport vazirligi
 huzuridagi Transport va logistikani rivojlantirish muammolarini oʼrganish markazi yetakchi mutaxassisi