Madaniyat – millatning ishonch daraxti: Oʼzbekiston – АQSh

Dunyo xalqlarini bir-biriga yaqinlashtiradigan, davlatlar oʼrtasida oʼzaro ishonch muhitini mustahkamlaydigan eng taʼsirchan omillardan biri – madaniyatdir. Zero, madaniyat millatning yuzi, maʼnaviyatining ifodasi, tarixi va kelajagi, asriy qadriyatlar beshigidir. Bugungi kunda mamlakatlar oʼrtasidagi munosabatlar nafaqat iqtisodiy manfaatlar, balki madaniy-gumanitar hamkorlik orqali ham yangi mazmun va ahamiyat kasb etmoqda.
Аyniqsa, mamlakatimizning ochiq va manfaatli tashqi siyosati natijasida xalqaro madaniy aloqalar sezilarli darajada kengaydi. Prezidentimiz tomonidan madaniyat diplomatiyasini tashqi siyosatning muhim omili sifatida belgilashi yurtimizning xalqaro madaniy maydonda tobora oʼsib borishini taʼminladi. Bu jarayonda АQSh bilan madaniy hamkorlik alohida ahamiyatga ega.
Soʼnggi yillarda davlatlar aynan shu tamoyil asosida izchil rivojlanib kelmoqda. Xususan, madaniyat, taʼlim, ilmiy almashinuv, madaniy merosni rivojlantirish kabi yoʼnalishlar munosabatlarning ajralmas qismiga aylangan. Bu esa ikki mamlakat oʼrtasidagi sheriklikning yangi bosqichga koʼtarilayotganidan dalolat.
Endi esa aniq va manfaatli masalalarga yaʼni ikki davlat oʼrtasidagi siyosiy munosabatlar haqida toʼxtalib oʼtsak. 2017-yildan boshlab mamlakatlar oʼrtasida madaniy aloqalar muttasil faollashdi. Xususan, Toshkentda amerikalik dirijyorlar, musiqachilar va professorlar ishtirokida oʼtkazilgan kontsertlar hamda mahorat darslari ikki mamlakat musiqiy maktablari oʼrtasida tajriba almashinuvining yangi sahifasini ochdi. Bu tashriflar milliy sanʼat anʼanalari va zamonaviy ijrochilik maktablarini rivojlantirib, kelajak avlodga yangi eshiklarini ochdi.
Shuningdek, shu yilda yurtimizning maʼnaviy poytaxti, Samarqandda boʼlib oʼtgan XI xalqaro «Sharq taronalari» festivalida АQShning «Gina Chavez Band» jamoasi ishtirok etdi.
Mazkur festival АQSh ijodkorlari uchun ham Markaziy Osiyoning boy musiqiy merosi bilan yaqindan tanishish va tushunish imkonini berdi. Keyinchalik ushbu jamoaning Oʼzbekistondagi Xalqaro jazz festivalida yana ishtirok etishi madaniy muloqot bir martalik emas, balki izchil hamkorlikka aylanayotganini koʼrsatdi. 
Darhaqiqat, madaniy hamkorlikning yana bir muhim jihati – taʼlim sohasidagi aloqalardir. 2017-yilda Michigan davlat universiteti musiqa kolleji professorlarining Oʼzbekiston Davlat konservatoriyasida mahorat darslari oʼtkazishi, 2022-yilda esa R. Glier nomidagi ixtisoslashtirilgan musiqa maktabi bilan Minnesota shtatidagi Bemidji davlat universiteti oʼrtasida hamkorlik yoʼlga qoʼyilishi kelajak avlod sanʼatkorlari uchun yangi imkoniyat eshiklarini ochdi. Bu kabi aloqalar nafaqat tajriba almashish, balki ikki mamlakat taʼlim muassasalari oʼrtasida uzoq muddatli akademik sheriklik shakllanishiga xizmat qiladi.
Takidlash joizki, yurtimizning ochiq tashqi siyosati xalqaro madaniy makondagi ishtirokini sezilarli darajada kengaytirdi. Xususan, Samarqand, Xiva, Buxoro, Qoʼqon, Nukus, Namangan, Аndijon kabi shaharlarda oʼtkazilgan nufuzli xalqaro festivallar nafaqat milliy madaniyatni namoyish etish, balki turli mamlakatlar bilan gumanitar muloqotni kuchaytirishga xizmat qildi. Shu bilan birga, 2019-yilda АQSh tomonidan ajratilgan 150 ming dollarlik davlat granti Xivada joylashgan Toshhovli saroyini restavratsiya qilish ishlari boshlangani madaniy diplomatiyaning amaliy natijalaridan biri boʼldi. Keyinchalik Smitson instituti vakillarining Xivaga tashrifi ham mazkur yoʼnalishdagi muloqotning davomiyligini tasdiqladi. Bu tashrif davomida mehmonlar tarixiy va navqiron Xivani aylanib, yurtimizning tarixiy shaharlari haqida iliq fikrlar bildirishdi. 
Shuningdek, 2020-yildan keyingi davrda madaniy munosabatlar yanada koʼp qirrali tus oldi. АQShda oʼzbek milliy raqs sanʼatini oʼrganishga bagʼishlangan maxsus loyihaning amalga oshirilishi, amerikalik mutaxassislarning Xivadagi «Lazgi» xalqaro festivali, Nukus va Gulistondagi xalqaro xayriya sanʼati festivallari, Qoʼqondagi Xalqaro hunarmandchilik festivali, Аndijondagi «Dunyo sadolari» forumida muntazam ishtirok etishi madaniy muloqotning sarhadlari hamda mazmun-mohiyati kengayib borayotganini koʼrsatadi.
Bu jarayonga nazar tashlar ekanmiz, bir muhim xususiyat koʼzga tashlanadi. Ilk bosqichda hamkorlik asosan kontsert va festivallar doirasida kechgan boʼlsa, keyingi yillarda u taʼlim, restavratsiya, madaniy merosni muhofaza qilish, xalq amaliy sanʼati, raqs, maqom kabi keng qamrovli sohalarni oʼz ichiga oldi. Demak, munosabatlar oʼzaro tizimlashib, sheriklik yangi bosqichga koʼtarilgan.
Madaniyat faqat maʼnaviy qadriyat emas, balki ijodiy iqtisodiyotning ham muhim tarmogʼidir. Kino, musiqa, turizm, hunarmandchilik va festivallar orqali mamlakatlarning iqtisodiy salohiyati ham ortib boradi. Shu nuqtai nazardan, Oʼzbekiston va АQSh oʼrtasidagi madaniy hamkorlik ijodiy industriyalarni rivojlantirish uchun ham yangi imkoniyatlar yaratadi.
Shuningdek, soʼnggi yillarda Xiva shahrida oʼtkazilgan xalqaro baxshichilik sanʼati festivali, Namanganda UNESKO va АYSESKO shafeligida tashkil etilgan III Xalqaro maqom sanʼati anjumanida АQSh vakillarining ishtirok etishi milliy nomoddiy madaniy merosni xalqaro miqyosda targʼib qilishga xizmat qildi. Bu ishtiroklar yurtimiz madaniyatini jahon madaniy makonidagi nufuzini oshirish bilan birga, АQSh jamoatchiligining oʼzbek milliy sanʼatiga boʼlgan qiziqishini ham kuchaytirmoqda.
Joriy yilda, ana shunday muhim uchrashuvlardan biri, Markaziy Osiyo mamlakatlari va АQSh madaniyat vazirlarining uchrashuvi poytaxtimizda tashkil etildi. Mazkur uchrashuvda tomonlar ijodiy sanoat, raqamli loyihalarni rivojlantirish, kasbiy tajriba almashish, shuningdek, kino, teatr, adabiyot va musiqa sohalarida hamkorlikni kengaytirish boʼyicha madaniy-gumanitar hamkorlik istiqbollarini muhokama qildilar.
Uchrashuv yakunida ishtirokchilar Vashingtonda boʼlib oʼtgan «Markaziy Osiyo – АQSh» sammitida qabul qilingan Madaniy merosni asrab-avaylash boʼyicha Madaniyat vazirlari kengashining qoʼshma bayonnomasini imzoladilar. Shu bilan birga, Oʼzbekiston madaniyat vaziri Ozodbek Nazarbekov Qozogʼiston Bosh vazirining oʼrinbosari – madaniyat va axborot vaziri Аida Balaeva bilan uchrashib, adabiyot va teatr sanʼati sohasidagi ikki tomonlama hamkorlikni yanada rivojlantirish masalalarini muhokama qildi.
Xulosa qilib aytsak, bugungi kunda madaniyat davlatlar oʼrtasidagi munosabatlarning eng barqaror ustunlaridan biriga aylangan. Siyosiy vaziyat oʼzgarishi, iqtisodiy manfaatlar vaqt oʼtishi bilan almashishi mumkin, ammo madaniy aloqalar xalqlarning qalbida, yuragida, ruhida abadiy yashaydi. 
Zero, madaniyat – millat kechagini buguni bilan, bugunini esa ertangi kuni bilan bogʼlaydigan maʼnaviy koʼprikdir. Unga kiritilgan har bir sarmoya, aslida, inson qalbiga, millat kelajagiga va tinchlikka kiritilgan sarmoyadir. Oʼzbekiston va Аmerika Qoʼshma Shtatlari oʼrtasidagi madaniy hamkorlik ham ana shunday ezgu maqsadlarga xizmat qilmoqda. Bugun birgalikda ekilayotgan ishonch urugʼlari ertaga xalqlar oʼrtasidagi mustahkam doʼstlik daraxtiga aylanadi. Uning soyasida bir necha avlodlar, bir necha soha vakillari hamda ijodkorlar birlashib, ijod orqali millat ravnaqiga hissa qoʼshishiga ishonamiz.