Ipak yo'lining tiklanishida: transport infratuzilmasida yirik qo'shma loyihalar

Jumladan, 2016-yilda O‘zbekiston sharqidagi tog‘li qismida uzunligi 19,2 kilometr bo‘lgan Qamchiq tunnelini qurishga muvaffaq bo‘ldi. Oʻsha yilning iyun oyida Oʻzbekiston va Xitoy rahbarlari Angren-Pop elektrlashtirilgan temir yoʻli va Qamchiq tunnelining ochilish marosimini oʻtkazdilar. O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyev 2024-yil 4-iyul kuni Ostona shahrida bo‘lib o‘tgan Shanxay hamkorlik tashkilotiga a’zo davlatlar rahbarlari kengashining navbatdagi majlisida “Transport yo‘laklarining ko‘p variantlari butun mintaqamiz barqaror rivojlanishining eng muhim shartidir”, — dedi u.

Bugungi kunda avtomobil transporti hajmini ko‘p qirrali oshirishning asosiy ustuvor yo‘nalishlaridan biri hisoblanadi. Xitoy – Qirg‘iziston – O‘zbekiston va O‘zbekiston – Afg‘oniston – Pokiston yo‘nalishlari. Xususan, qurilishi jadal sur’atlarda davom etayotgan “Xitoy – Qirg‘iziston – O‘zbekiston” strategik temir yo‘l loyihasi mintaqa tarixidagi eng yirik infratuzilma tashabbuslaridan biri sifatida baholanib, “asr qurilishi” deb nomlandi. Bu temir yo‘lning qurilishi o‘z mohiyatiga ko‘ra “Buyuk ipak yo‘li”ning yangicha ko‘rinishda qayta tiklanishini anglatadi.

2025-yil aprel oyida Qirg‘izistonning Jalolobod shahrida ushbu temir yo‘l qurilishi rasman boshlangan. Xitoy, Qirg‘iziston va O‘zbekistondagi temir yo‘l tashkilotlari va ishchi-xizmatchilar o‘rtasidagi samarali hamkorlik tufayli bir qator ob’ektlarda qurilish ishlari muddatidan oldin boshlandi, bu loyiha faol qurilish bosqichiga kirganidan dalolat beradi.

Loyihada Qashg‘ar – Torug‘aljon – umumiy uzunligi bo‘ylab 20 ta stansiya, 42 ta ko‘prik va 25 ta tunnel qurish rejalashtirilgan. Temir yo‘l uzunligi 532,53 km ni tashkil etadi va 2030 yil oxiriga qadar nihoyasiga yetkazilishi kutilmoqda. Yillik yuk tashish hajmini 15 million tonnagacha oshirish rejalashtirilgan. Shuningdek, yo‘nalish bo‘ylab zamonaviy tranzit-logistika markazlari, omborxonalar va terminallar quriladi. Bu yoʻl Fargʻona vodiysini Xitoy bilan toʻgʻridan-toʻgʻri bogʻlaydi va bu loyiha amalga oshirilgach, Xitoy-Yevropa va Xitoy-Janubiy Osiyo yoʻnalishlari boʻyicha transport masofasi 900 kilometrga qisqaradi. Mintaqadagi strategik ustuvorliklar bu loyiha bilan cheklanmaydi, ulardan yana biri Trans-Afgʻon temir yoʻli (Oʻzbekiston – Afgʻoniston – Pokiston).

Ushbu loyihaning amalga oshirilishi Oʻzbekiston va butun Markaziy Osiyoni Janubiy Osiyo bilan bogʻlovchi barqaror transport yoʻlagini yaratadi 2025-yil 17-iyul kuni Kobul shahrida O‘zbekiston, Afg‘oniston va Pokiston tashqi ishlar vazirlari darajasida birinchi uch tomonlama uchrashuv bo‘lib o‘tdi, unda O‘zbekiston-Afg‘oniston-Pokiston temir yo‘lining texnik-iqtisodiy asoslarini ishlab chiqish bo‘yicha doiraviy bitim imzolandi.

Loyihaning asosiy yo‘nalishi sifatida “Termiz – Naybobod – Maydanshahr – Lo‘gar – Xarlachi” yo‘nalishi tanlandi. Keyinchalik bu yoʻnalishda tashiladigan yuklar Pokiston Peshovar-Karachi temir yoʻli bilan birlashtirilib, Karachi va Qosim portlariga yetkaziladi. Ikkala temir yo‘l – “Xitoy – Qirg‘iziston – O‘zbekiston” va “O‘zbekiston – Afg‘oniston – Pokiston” temir yo‘llarining ishga tushirilishi O‘zbekiston transport-logistika tizimini global tarmoqqa chuqur integratsiyalashuviga xizmat qiladi. Bu nafaqat mahalliy mahsulotlarni jahon bozorlariga tezroq va arzonroq yetkazib berish, balki import qilinadigan mahsulotlar tannarxidagi transport xarajatlarini sezilarli darajada kamaytirish imkonini beradi.

Ipak yo‘lining tiklanishi nafaqat tarixiy merosni tiklash, balki yangi jahon iqtisodiy tartibida o‘zining munosib o‘rnini egallash imkoniyatidir. Transport infratuzilmasida amalga oshirilayotgan yirik qoʻshma loyihalar Yevroosiyo makonida strategik barqarorlik, iqtisodiy oʻsish va xalqlar oʻrtasidagi oʻzaro ishonchga asoslangan hamkorlikning yangi davri boshlanishiga zamin yaratadi. right;">Bosh mutaxassis

Transport muammolarini o‘rganish markazi