O‘zbekistonda Markaziy Osiyo uchun noyob ijtimoiy himoya tizimi shakllandi

O‘zbekistonda fuqarolarga ijtimoiy xizmatlar ko‘rsatish va farovonligini oshirishga qaratilgan keng ko‘lamli islohotlar amalga oshirilmoqda. Bu jarayonning muhim yo‘nalishi ijtimoiy siyosatni har tomonlama va sifatli modernizatsiya qilishga qaratilgan “O‘zbekiston – 2030” O‘zbekistonni rivojlantirish strategiyasi

So‘nggi yillarda mamlakatimizda aholining ijtimoiy himoyaga muhtoj toifalari – jabrlanuvchilar oilalari, nogironligi bo‘lgan keksalar, nogironlar bilan ishlashga innovatsion yondashuvlar joriy etilmoqda. zo‘ravonlik, inqirozga uchragan ayollar va ota-onalar qarovisiz qolgan bolalar

Ilohotlar qonunchilik darajasida ham, aniq dastur va loyihalar orqali ham amalga oshirilmoqda. 2023-yilda O‘zbekiston Prezidenti huzuridagi Ijtimoiy muhofaza qilish milliy agentligining (O‘zbekiston Respublikasi Ijtimoiy muhofaza qilish milliy agentligi) – mintaqada yangi avlod ijtimoiy siyosatini amalga oshirishni muvofiqlashtiruvchi yagona vazirlik darajasidagi yagona konsolidatsiyalangan organi tashkil etilishi muhim qadam bo‘ldi.

Ijtimoiy funksiyalar qo‘shni davlatlardan farqli o‘laroq, O‘zbekiston bir nechta ijtimoiy himoya bo‘limlari ostida yagona ijtimoiy himoya tizimiga birlashtirilgan. NASP boshqaruvi. Bu harakatlarni muvofiqlashtirish, tezkorlik, mas’uliyatni oshirish va aholining ijtimoiy himoyaga muhtoj toifalari turmush sharoitini real yaxshilashni ta’minlash imkonini berdi.

O‘zbekiston 2021-yilda Nogironlar huquqlari to‘g‘risidagi konventsiyaga qo‘shildi. Bunday shaxslarni ish bilan ta’minlovchi korxona va tashkilotlarga qator imtiyozlar berildi. Ko‘plab muassasalar, ko‘chalar, avtobus bekatlari bosqichma-bosqich nogironlar harakatiga moslashtirilmoqda.

Mamlakatimizning 208 ta tuman va shaharlarida tashkil etilgan “Inson” ijtimoiy xizmat ko‘rsatish markazlari tarmog‘ini rivojlantirish islohotlarning asosiy yo‘nalishlaridan biridir. Ushbu markazlar “yagona darcha” tamoyili asosida faoliyat yuritib, 100 dan ortiq turdagi ijtimoiy yordam, jumladan, psixologik va huquqiy maslahatlar beradi; oziq-ovqat bilan ta'minlash; 12 toifadagi fuqarolar, jumladan, nogironlar, kam ta’minlangan va keksalar uchun yordam ko‘rsatiladi.

Markazlar to‘liq raqamlashtirilgan, davlat tizimlari bilan integratsiyalashgan va individual qo‘llab-quvvatlash modeli asosida faoliyat yuritadi. Har bir fuqaro ehtiyojni aniqlashdan o‘tadi, tiklanish yoki ijtimoiy integratsiyalashuvning barcha bosqichlarida shaxsiy qo‘llab-quvvatlash rejasi va hamrohligini oladi.

O‘zbekistonning har bir mahallasida ijtimoiy himoyaga muhtoj oilalar soni va aholi toifalariga qarab “viloyat – tuman – mahalla” toifasi bo‘yicha taqsimlanadi.

2025-yilda “Inson” markazlariga 1 million 787 ming murojaat qabul qilingan bo‘lib, shundan 1 million 204 mingtasi ko‘rib chiqilib, 496,2 mingtasi ko‘rib chiqilmoqda.

Eng ko‘p foydalaniladigan xizmatlar gaz va elektr energiyasi uchun kompensatsiya, bolalar nafaqalari va kam ta’minlanganlar va keksalar oilalariga yordam ko‘rsatishdir. nogironlar.

Prezidentning 2024-yil 23-sentabrdagi qarori bilan qabul qilingan “Kambag‘allikdan farovonlik sari” dasturida ijtimoiy etimlikning oldini olish, ota-ona qaramog‘idan mahrum bo‘lgan bolalarga g‘amxo‘rlik qilish bo‘yicha vazifalar belgilangan. Hujjatda oila muhitiga imkon qadar yaqin shart-sharoitlar yaratish va har bir bolaga individual yondashishga qaratilgan. Shunga muvofiq, bunday bolalarni homiylikka joylashtirish, ularga ijtimoiy xizmatlar ko‘rsatishga qaratilgan chora-tadbirlar ishlab chiqildi. Xususan, bolani homiylikka berishda oiladagi muhitni saqlashga ustuvor ahamiyat beriladi. Shartnomaning asosiy shakllari vasiylik, homiylik yoki farzandlikka olishdir. Ixtisoslashgan muassasaga joylashtirish faqat oxirgi chora sifatida ko'rib chiqiladi.

Inqiroz sharoitga tushib qolgan bolalar doimiy parvarishga o‘tkazishdan avval “Inson” markazlari qoshidagi oilaviy mehribonlik uylariga vaqtincha joylashtiriladi. Har bir bola uchun individual rivojlanish rejasi ishlab chiqiladi. Ish yuritish “Ijtimoiy himoya” tizimi orqali amalga oshiriladi, bunda ham aniqlangan yetim bolalar, ham ularni tarbiyalash istagini bildirgan oilalar hisobga olinadi.

Shunday qilib, Inson markazlari bolalarning qonuniy vakillari sifatida faoliyat yuritadi, ularning manfaatlarini himoya qiladi, turmush sharoitini nazorat qiladi, yordamdan maqsadli foydalanish va majburiyatlarga rioya etilishini nazorat qiladi.

justify;">O‘zbekiston Prezidenti Shavkat Mirziyoyev Toshkent shahrining Shayxontohur tumanidagi “Inson” markaziga tashrif buyurar ekan, “Bu yerda ular har bir insonning o‘z tashvishi bilan yashayotgani, odamlarni baxtli qilishga intilayotgani, jamiyatimizda ijtimoiy adolat qaror topayotgani, inson qadr-qimmatini yuksaltirishga qaratilmoqda”, — deb ta’kidladi. nogiron bolalar. Davlat-xususiy sheriklik doirasida tug‘ilgandan uch yoshgacha bo‘lgan bolalarga xizmat ko‘rsatadigan “Imkoniyatlar olami” ixtisoslashtirilgan markazi tashkil etildi. Ilgari bunday bolalar faqat ota-onalari qaramog'ida bo'lgan va ixtisoslashtirilgan muassasalarga faqat uch yoshdan boshlab qabul qilingan. Endilikda, agar homiladorlik davrida nogironlik xavfi aniqlansa, kelajakdagi onalar bu erda yordam va maslahat olishlari mumkin, bu esa bolaga g'amxo'rlikni kuchaytiradi. Bundan tashqari, psixologik yordam ko‘rsatilmoqda.

2025-yil 1-martdan boshlab respublikada davlat-xususiy sheriklik doirasida 3 yoshdan 18 yoshgacha bo‘lgan imkoniyati cheklangan bolalar uchun kunduzgi parvarishlash xizmati ish boshladi. U keng ko'lamli xizmatlarni ko'rsatadi - ijtimoiy, reabilitatsiya, pedagogik va boshqa zarur yordam. O‘zbekiston Prezidenti huzuridagi Milliy ijtimoiy himoya agentligi tashabbusi bolalarning ijtimoiy moslashuviga ko‘maklashish va avvallari bola tarbiyasi bilan to‘liq shug‘ullangan ota-onalarning kasbiy faoliyatga qaytishiga imkon yaratishga qaratilgan.

Toshkentdagi sinov loyihalaridan biri poytaxtimizning Yashnobod tumanida joylashgan “Vunderkind” xususiy bolalar bog‘chasidir. Bu yerda hamkorlik doirasida alohida ehtiyojli bolalar uchun kunduzgi parvarishlash xizmati muvaffaqiyatli faoliyat ko‘rsatmoqda, pedagogik, ijtimoiy va reabilitatsiya xizmatlari ko‘rsatilmoqda.

Yana bir loyiha – Mirzo Ulug‘bek tumanidagi 1-sonli “Kichik xajmli bolalar uyi” mehribonlik uyi. Hozirda muassasada 9 nafar bola tarbiyalanmoqda – ularning yetti nafarida turli tibbiy tashxislar (Daun sindromi, displaziya, kamqonlik, yurakning anatomik nuqsonlari) bor, ikkitasi sog‘lom hisoblanadi. Ta’lim va tarbiya individual yondashuv asosida yo‘lga qo‘yilgan – uch nafar bola ixtisoslashtirilgan bog‘chada, uchtasi oddiy bog‘chada, yana uch nafari uyda tarbiyalanmoqda.

Muassada individual yondashuv, mehr va g‘amxo‘rlikga alohida e’tibor qaratilgan. Oilaviy muhitga imkon qadar yaqin sharoitlar yaratilgan, tarbiya oilaviy qadriyatlar ruhida olib borilmoqda. O'qituvchilar individual rivojlanish rejalari va ijtimoiy integratsiya dasturlari asosida, har bir bolaning qiziqishlari va qobiliyatini hisobga olgan holda ishlaydi. “Bolalar tushlik va kechki ovqatga nima yeyishlarini o‘zlari tanlaydilar, ba’zan esa ovqat tayyorlash jarayonida o‘qituvchilarga yordam berishadi, bu esa ularda mas’uliyat va mustaqillik tuyg‘ularini rivojlantiradi”, — ta’kidladi o‘qituvchilardan biri.

Shuni qayd etish joizki, ayni paytda O‘zbekistonda 9 ta shunday uy bor – ularning har biri Toshqadaryo viloyatida, 5 tasi Toshqadaryo viloyatida joylashgan. hududlar.

O‘zbekiston Vazirlar Mahkamasining “Tashqi yordamga muhtoj shaxslar uchun vaucher asosida yangi ijtimoiy xizmatlardan foydalanish tartibini joriy etish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi qaroriga muvofiq “Faol hayotga qadam” dasturi amalga oshirilmoqda. Uning doirasida nogironligi bo‘lgan yoki doimiy g‘amxo‘rlikka muhtoj bo‘lgan kattalarga vaucherlardan foydalangan holda bepul ijtimoiy xizmatlar ko‘rsatilmoqda. Bularga uyda parvarish qilish, nazorat qilish va yordam berish, ovqatlanish, gigiena yordami va psixologik yordam kiradi. Mirzo Ulug‘bek tumanidagi Nodirabegim mahallasida tashkil etilgan markaz dastur ijrosiga misol bo‘la oladi. 9 kishiga mo‘ljallangan bo‘lib, hozirda 7 nafar fuqaroga xizmat ko‘rsatmoqda. Muassasada katta kasbiy tajribaga ega 5 nafar mutaxassis ishlaydi.

“Vunderkind” maktabi boshlang‘ich sinf o‘qituvchisi Iroda Xamidova:

– Maktabimizda ochilgan va 9 nafar o‘quvchiga mo‘ljallangan imkoniyati cheklangan bolalar uchun maxsus markazda hozirda 7 nafar bola tarbiyalanmoqda. Ular bilan ikkita o'qituvchi va bitta yordamchi o'qituvchi ishlaydi. Bu yerda psixologik xizmat yo‘lga qo‘yilgan bo‘lib, markaz ishi haftada 5 kun, 9 soatlik rejimda tashkil etilgan.

O‘qituvchilar bolalarda boshlang‘ich ko‘nikmalarni shakllantirish uchun barcha sa’y-harakatlarini amalga oshirmoqda. Masalan, bola qoshiq tutish yoki qalam yordamida ijodkorlik ko‘rsatishni o‘rganishi uchun.

Markaz Prezidentimiz tashabbusi bilan, imkoniyati cheklangan bolalarni qo‘llab-quvvatlash loyihasi doirasida ochildi.

Mazkur qaror tufayli markazimizda bugun barcha zarur sharoitlar yaratildi. Psixolog kabineti mavjud bo'lib, u erda nafaqat bolalar, balki ularning ota-onalari ham yordam oladi. Ular o‘z farzandining qanday sharoitda, qanday e’tibor bilan qaralayotganini ko‘rib, maslahatlardan o‘tadi, ma’naviy qo‘llab-quvvatlanadi va o‘zini yanada ishonchli his qiladi.

Ijtimoiy himoya qilish milliy agentligi nogironligi bo‘lgan shaxslarga tibbiy-ijtimoiy xizmat ko‘rsatishni rivojlantirish boshqarmasi bosh mutaxassisi Farxod Komilov

. Ijtimoiy himoya qilish milliy agentligi tomonidan 2025-yil 1-martdan boshlab respublikaning yettita viloyatida, jumladan, Toshkent shahrida kunduzgi bolalar bog‘chasi xizmatlarini tashkil etish bo‘yicha pilot loyiha ishga tushirildi.

1-oktabrgacha ushbu xizmatni mamlakatimizning boshqa hududlarida ham kengaytirishni rejalashtirganmiz. Lekin shuni ta’kidlamoqchimanki, biz respublikaning barcha hududlarida tadbirkorlar bilan shartnomalar imzolaganmiz. Ushbu shartnomalar davlat-xususiy sheriklik doirasida tuzilgan.

Bugungi kunda kunduzgi parvarishlash xizmati 1200 nafar bolani qamrab olgan bo‘lib, ularning xususiyatlari va ehtiyojlari to‘g‘risida jamoatchilikni yanada kengroq xabardor qilish muhim deb hisoblaymiz.

Agentlikning hududiy boshqarmalari qoshida psixologik-tibbiy-pedagogik komissiyalar faoliyat yuritmoqda. Mazkur komissiyalar alohida ta’limga muhtoj bolalarni har tomonlama ko‘rikdan o‘tkazib, ular uchun eng maqbul ta’lim shakli bo‘yicha xulosalar chiqaradi. Bu inklyuziv, maxsus ta'lim yoki kunduzgi parvarish xizmatiga yo'naltirish bo'lishi mumkin.

Kundalik parvarishlash xizmatlari ta'lim jarayonini o'z ichiga olmasligini tushunish muhimdir. U faqat ta'lim va g'amxo'rlik bilan shug'ullanadi. Tadbirkor bolaga kuniga 9 soat g‘amxo‘rlik qiladi, bu esa ota-onalarga dam olish, ishga joylashish yoki boshqa ishlarni qilish imkonini beradi.

Ota-onalar bilan qo‘shimcha kelishuv asosida bolaning markazda qolish muddatini 12 soatgacha uzaytirish mumkin. Biroq, har qanday holatda ham, bola uyiga – oilasiga, ota-ona bag‘riga qaytishi shart.

Bizning asosiy maqsadimiz bolalarni internatga joylashtirish holatlarini kamaytirish yoki umuman oldini olishdir. Aynan shu maqsadda ana shunday kunduzgi parvarishlash xizmatlari tashkil etildi

IA «Dunyo»