O‘zbekistonda diniy bag‘rikenglik va konfessiyalararo totuvlik

O'zbekiston Hukumatining mustaqillikni e'lon qilishi va O'zbekiston Hukumatining jamiyat taraqqiyoti g'oyalari sari sadoqatini, bosqichma-bosqich, umuman, dinlarning, xususan, diniy guruhlarning yashashi uchun teng huquqiy sharoitlar yaratish imkonini berdi

Diniy sohada bu boradagi keng ko‘lamli ishlar tegishli davlat organlari va fuqarolik jamiyati institutlari tomonidan amalga oshirilib, fuqarolarning Konstitutsiyada kafolatlangan vijdon erkinligi huquqini ta’minlashga qaratilgan; diniy plyuralizm, bag‘rikenglik va konfessiyalararo muloqotni mustahkamlash.

Birgalikda olib borilgan ishlarning salmoqli natijalaridan biri 2018-yilning dekabr oyidaBirlashgan Millatlar Tashkiloti Bosh Assambleyasi tomonidan “Ta’lim va diniy bag‘rikenglik”ning maxsus rezolyutsiyasi qabul qilingan

pdir. O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyevning BMT Bosh Assambleyasi72-sessiyasida ilgari surilgan tashabbusini amalda amalga oshirish qarorida. Taklif etilayotgan rezolyutsiyaning asosiy maqsadi“hammaning ta’lim olish imkoniyatini ta’minlash, savodsizlik va jaholatga barham berish”dir.

Rezolyutsiya nafaqat BMTga a’zo barcha davlatlar tomonidan bir ovozdan qo‘llab-quvvatlanibgina qolmay, balki50 dan ortiq mamlakatlar hammualliflari bilan qabul qilingani e’tiborga molik. Bu O‘zbekiston Prezidenti tashabbusining dolzarbligi va dolzarbligi xalqaro hamjamiyat tomonidan yuksak e’tirof etilganidan dalolatdir.

So‘nggi yillarda O‘zbekistonda sezilarli o‘zgarishlar ro‘y berdi, ko‘plab sohalarda, jumladan, diniy-ma’rifiy sohada ham keng ko‘lamli islohotlar amalga oshirildi.

Diniy sohadagi faoliyatni yanada takomillashtirishga qaratilgan bir qator qonun hujjatlari qabul qilindi.

Islom dinini chuqur o‘rganish va uning ilmiy asoslarini o‘rgatish maqsadidaO‘zbekiston xalqaro islom akademiyasi tashkil etildi. Akademiya dunyoviy va diniy bilimlarni o‘rgatish, Qur’on tafsiri, islom huquqi, diniy aqida va hadislar bo‘yicha malakali kadrlar tayyorlashga ixtisoslashgan.

O‘zbekistonda milliy va diniy qadriyatlarni tiklash, ilmiy va ma’naviy-ma’rifiy merosni mustahkamlash, boy diniy jamiyat vakillarini o‘rganish va targ‘ib etishning o‘ziga xos mexanizmlaridan foydalanilmoqda. Islom sivilizatsiyasi markazi, Imom Buxoriyning xalqaro ilmiy-tadqiqot markazlari, Imom Termiziy, Imom Moturidiy, Bahouddin Naqshbandiylar tashkil etildi.

Bu yerda keng ko‘lamli o‘zgarishlar, diniy o‘zgarishlar, olib borilgan o‘zgarishlar va olib borilgan ishlar natijasidir. Buxoro shahridagiOliy Mir Arab madrasasi, SamarqanddagiHadis ilmi maktabi, Termiz shahridagiImom Termiziy madrasasiva Imom Termiziy nomidagi Islom instituti

Bundan tashqari, O‘zbekiston musulmonlari jamoat fondi qoshida tashkil etilgan. Masjidlar, muqaddas ziyoratgohlar va ziyoratgohlar hamda boshqa obyektlarni rekonstruksiya qilishni moliyalashtirish, moddiy-texnik bazasini ta’minlash va ushbu soha xodimlarini moddiy qo‘llab-quvvatlashni ta’minlash vazifalarivaqfni o‘z ichiga oladi. Jamg‘armaga 3 ta hisob raqamiga tushgan mablag‘larni boshqarish imkoniyati berildi: xayriya, vaqf va zakot (ushr, fidya, fitr).

Qabul qilingan qonun hujjatlariga muvofiq, Din ishlari bo‘yicha qo‘mita faoliyatini yanada takomillashtirish maqsadida qo‘mita huzuridagi jamoatchilik maslahat organi bo‘lgan Din ishlari bo‘yicha kengashning yangi tarkibi tasdiqlandi.

Mamlakat rahbariyati tomonidan koʻrilgan chora-tadbirlarning ahamiyati va oʻz vaqtida koʻrilgani 16-may kuni xalqaro forumning oʻtkazilishiga xizmat qildi2.06. 2022Toshkent, Samarqand va Buxoro deklaratsiyasida. Ushbu tadbir Prezident Shavkat Mirziyoyev tashabbusi bilan 2018-yilda qabul qilingan BMT Bosh Assambleyasining “Ma’rifat va diniy bag‘rikenglik” maxsus rezolyutsiyasida belgilangan tamoyil va qoidalarni amalda amalga oshirish borasida O‘zbekistonning tizimli va izchil sa’y-harakatlari doirasida bo‘ldi. Mazkur forum yakunlari bo‘yicha qabul qilingan Bosh Assambleyada “Buxoro deklaratsiyasi” BMTning rasmiy hujjati sifatida e’tirof etildi. Birlashgan Millatlar Tashkilotining rasmiy hujjati sifatida hujjat 6 tilga tarjima qilingan va BMTga aʼzo davlatlar, shuningdek, tashkilotning ixtisoslashgan idoralari oʻrtasida tarqatilgan.

Xalqaro forumning ikkinchi bosqichi2025-yil 10-13-sentyabrda bir qancha NNT koʻmagida boʻlib oʻtdi. Tadbir ishtirokchilari Samarqand shahrida ham bo‘lib, rekonstruksiya qilingan Imom Buxoriy majmuasi faoliyati bilan tanishdi.

O‘zbekistonda dindorlarning diniy hayoti bilan chambarchas bog‘liq bo‘lgan alohida sanalar mavjud: bular30-iyulda nishonlanadigan Xalqlar do‘stligi kuniva16-noyabrda nishonlanadiganXalqaro bag‘rikenglik kunidir. Bu ikkala sana nafaqat tadbirlar o‘tkazish bilan, balki tegishli ko‘krak nishonlari – Xalqlar do‘stligi (“Xalqlar do‘stligi”) ko‘krak nishoni2021dan beri, “Diniy bag‘rikenglik” ko‘krak nishoni 2021-yildan23-yildan beri topshirila boshlandi. yil. Mukofotlanganlar orasida O‘zbekistondagi turli diniy konfessiyalar vakillari ham bor.

Shu bilan birga, O‘zbekistonda diniy-ma’naviy merosni asrab-avaylash, mavjud fondlarni boyitish, mahalliy va xorijiy tadqiqotchilarning tarixiy manbalar bilan ishlashi uchun zarur shart-sharoitlar yaratish, tarixiy va madaniy meros namunalarini har tomonlama o‘rganishga katta e’tibor qaratilmoqda. justify;">Bugungi kunda mamlakatimizda jamiyatda millatlararo va konfessiyalararo totuvlikni ta’minlash maqsadida fuqarolarning huquq va qonuniy manfaatlariga rioya etilishini ta’minlaydigan qonunchilik bazasi yaratilgan.

O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasida har bir shaxsning e’tiqod erkinligi to‘g‘risidagi norma mustahkamlangan. Din sohasidagi milliy qonunchilikni takomillashtirish va liberallashtirishga ham e’tibor qaratilmoqda. Diniy adabiyotlarni ishlab chiqarish, olib kirish va tarqatish uchun ruxsat olish tartiblari soddalashtirildi. Diniy tashkilotlarni davlat ro‘yxatidan o‘tkazish tartibi yanada optimallashtirildi.

Hozirgi kunda “Vijdon erkinligi va diniy tashkilotlar to'g'risida”gi yangi qonunmamlkat fuqarolarining vijdon va diniy e'tiqod erkinligiga bo'lgan konstitutsiyaviy huquqlarini ta'minlashga xizmat qilmoqda.

Qonunni qayta ko'rib chiqishda asosiy innovatsiyalarning keng ko'lamli izchilligini ta'kidlab o'tish. diniy-ma’rifiy sohada, eng avvalo, har bir insonning vijdon erkinligini ta’minlash, huquqni qo‘llash amaliyotini oydinlashtirish uchun qulay shart-sharoitlar yaratishga alohida e’tibor qaratish lozim.

Hozirgi kunda O‘zbekistonda16 diniy konfessiyaga qarashli jami2373 diniy tashkilot faoliyat ko‘rsatmoqda. Ulardan musulmon tashkilotlari –2174ni tashkil etadi, bu umumiy ko‘rsatkichning 92 foizini tashkil etadi.

O‘zbekistonda shuningdek,181 nasroniy tashkilotlari,8yahudiy jamoalari,7jamoalar, bittadan Bahaiddlilar, bir nafari Burishlilar, shuningdek, Tevaraklar jamiyati mavjud. O‘zbekiston dinlararo Bibliya jamiyati sifatida.

So‘nggi paytlarda O‘zbekistonda 134 diniy tashkilot ro‘yxatga olingan bo‘lib, shundan Buxoro, Samarqand va Termiz shaharlarida 3 oliy va bitta o‘rta maxsus islom ta’lim muassasasi, 105 tamasjidilani tashkil etadi. 7turli diniy konfessiyalar.

Shu bilan birga, O‘zbekiston milliy qonunchiligida diniy tashkilotlarning soni va ularni ro‘yxatga olish muddatlari bo‘yicha hech qanday cheklovlar belgilanmagan.

Respublikada faoliyat yuritayotgan diniy tashkilotlar boshqa jamoat tashkilotlari bilan bir qatorda ma’naviyat va ma’rifiy ishlarga ham faol hissa qo‘shib, faol ishtirok etmoqda. jamiyat ma’naviyati, yoshlarda vatanparvarlik, shuningdek, konfessiyalararo va millatlararo bag‘rikenglikka asoslangan mustahkam e’tiqodni shakllantirish.

Ta’kidlash joizki, O‘zbekistonda diniy siyosat davlatning dunyoviyligi, barcha din vakillariga bag‘rikenglik va teng munosabatda bo‘lish tamoyillariga asoslanadi. Respublikada islom, nasroniylik, buddizm, iudaizm va boshqa dinlarga e’tiqod qiluvchi turli millat va elat vakillari teng sharoitlarda o‘z faoliyatlarini amalga oshirmoqda.

Har bir e’tiqod e’tiqodiga ega bo‘lgan shaxslarga o‘z diniga erkin va to‘siqsiz amal qilishlari uchun barcha shart-sharoit yaratilgan. masjidlar, cherkovlar, sinagogalar, ro'za tutish, shuningdek, ziyorat qilish. Diniy tashkilotlar hududga egalik qilish, adabiyotlar nashr etish, o‘z diniy vazirlarini tayyorlash, muqaddas qadamjolarga ziyoratlarni tashkil etish huquqiga ega.

O‘zbekiston milliy qonunchiligi bilan kafolatlangan diniy e’tiqod erkinligi barcha fuqarolar – milliy136milliy guruhlar vakillarining diniy ehtiyojlarini qondirish uchun barcha zarur shart-sharoitlarni yaratdi. justify;">Turli konfessiya vakillari barcha diniy bayramlarni erkin nishonlaydilar. Shunday qilib, yildan-yilga musulmonlar orasida Qurbon hayiti va Ramazon hayiti, nasroniylarda Pasxa va Rojdestvo, yahudiylarda Fisih, Purim va Xanukka, Bahoiylarda Navro‘z, shuningdek, Budda va Krishna va boshqa yirik bayramlarga bag‘ishlangan bayramlar yildan-yilga kengroq nishonlanmoqda. voqealar.

Mo‘minlar muqaddas joylarga ziyorat qiladilar:musulmonlarhaj va umra marosimlarini bajarish uchun Saudiya Arabistoniga,xristianlarRossiya, Gretsiya va Isroilga,yahudiylarIsroilga.

Mustaqillik yillarida Saudiya Arabistoniga 484 mingdan ortiq musulmonlar haj ziyoratiga bordi, jumladan. 188 ming - Haj va 296 ming - Men o'laman, 3,2 mingdan ortiq nasroniy va yahudiylar Isroil, Rossiya, Turkiya, Italiya, Gruziya, Gretsiyadagi diniy ziyoratgohlarni ziyorat qilishdi.

Jamiyatning turli ma'naviy ehtiyojlarini qondirish uchun har yili katta hajmdagi diniy adabiyotlar nashr etiladi. O‘zbekiston diniy hayotini to‘liq yoritish maqsadida qator gazeta va jurnallar, jumladan, “Islom nuri”, “Umr so‘zi” gazetalari, “Xidoyat”, “Yuqordan Sharq” jurnallari nashr etilmoqda.

Bugun O‘zbekistonda aholini salbiy ta’sirlardan himoya qilish bo‘yicha tizimli chora-tadbirlar majmuini amalga oshirilmoqda. ekstremistik mafkura va diniy aqidaparastlik.

Bu yo‘nalishda afv etish aktlaridan foydalanish muhim qadam bo‘ldi. Xususan, 2017-yildan29O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining jinoyat sodir etgan shaxslarni afv etish to‘g‘risidagi farmonlari qabul qilindi.

Ta’kidlash joizki, keyingi yillarda O‘zbekistonda amalga oshirilayotgan izchil siyosat doirasida fuqarolarning erkinliklari va erkinliklarini himoya qilish borasidagi chora-tadbirlarga alohida e’tibor qaratilmoqda. nafaqat respublikada yashovchi fuqarolar, balki xorijiy mamlakatlarda og‘ir hayotiy vaziyatga tushib qolgan yurtdoshlarimizning ham huquqlari, erkinliklari, sha’ni va qadr-qimmatini himoya qilishga qaratilgan.

Afsuski, yot g‘oyalar ta’siriga tushib qolgan, turli yillardagi yolg‘on va’dalarga ishongan ayrim fuqarolarimiz terrorchi tashkilotlar safiga qo‘shilishmoqda. chet eldagi mojarolar. Gumanitar amaliyotlar doirasida qaytgan ayrim ayollarning turmush o‘rtoqlari va otalari qurolli to‘qnashuvlarda halok bo‘lgan.

Ushbu vaziyatni inobatga olgan holda, O‘zbekiston Prezidenti topshirig‘i bilan 2019-2021yillardabeshtaMehrinsonparvarlik aksiyasi muvaffaqiyatli o‘tkazildi, ular doirasida 500 dan ortiq fuqaro o‘z vatanlaridan qurolliga qaytarildi. Yaqin Sharq va Afgʻonistonda, asosan, ayollar va bolalar

Ularning tez reintegratsiyalashuvi va reabilitatsiyasiga yanada koʻmaklashish maqsadida oʻz vaqtida tibbiy, psixologik, moddiy va maʼnaviy yordam koʻrsatish boʻyicha davlat darajasida kompleks chora-tadbirlar amalga oshirildi. Bugungi kunda barcha repatriantlarning tinch-osoyishta hayotga moslashishi va jamiyatga integratsiyalashuvi uchun zarur shart-sharoit yaratilgan, ta’lim va boshqa ijtimoiy dasturlarga, jumladan, uy-joy va ish bilan ta’minlash yo‘li bilan foydalanish imkoniyati yaratilgan.

Umuman olganda, zamonaviy O‘zbekiston diniy hayotining muhim o‘ziga xos jihati diniy e’tiqodning boshqa imtiyozlarni o‘rnatish yoki qayta kiritish imkoniyatini cheklashdir. e’tiqodlari.

Millatlararo totuvlik va diniy bag‘rikenglikni ta’minlash maqsadida jamiyatni isloh qilishning asosiy ustuvor yo‘nalishlaridan biri O‘zbekistonda fuqarolarning huquq va erkinliklarini, irqi, jinsi, millati, tili, ijtimoiy kelib chiqishi, e’tiqodi, dini, shaxsiy va ijtimoiy mavqeidan qat’i nazar, qonun oldida tengligini ta’minlash va himoya qilishdan iborat. style="text-align: justify;">O‘zbekiston inson huquqlari bo‘yicha xalqaro shartnomalar doirasida diniy erkinliklarni ta’minlash sohasidagi xalqaro majburiyatlarini izchil va qat’iy bajarib kelmoqda.

Ma'lumki, O'zbekiston hozirgi kunda inson huquqlari bo'yicha70dan ortiq asosiy xalqaro hujjatlarga qo'shilgan. Mazkur hujjatlarga qo‘shilgani O‘zbekistonda inson huquqlarini himoya qilishning samarali tizimini yaratishga xizmat qildi.

O‘zbekistonda dinlararo muloqot va jamiyatda diniy bag‘rikenglikni mustahkamlashga qaratilgan din sohasida olib borilayotgan siyosat barqarorlik va xavfsizlikning muhim omili bo‘lishi muhim ahamiyatga ega.

Bo'lishish: