Yangi O‘zbekistonning ta’lim siyosati mintaqada yangi ufqlarni ochmoqda

Biz xalqimizning eng baxtli farzandlarimiz. Jadid ajdodlarimiz orzu qilgan kunlarni ko‘rish, ular orzu qilgan kelajakni yaratish sharafiga muyassar bo‘ldik. Bunga Markaziy Osiyo davlatlari rahbarlarining yettinchi Maslahat uchrashuvi doirasidagi tadbirlar davomida yana bir bor amin bo‘ldim.

So‘nggi yillarda Markaziy Osiyo jahon siyosiy xaritasida yangi qiyofa kasb etdi. Bugungi kunda mintaqa davlatlari raqobatchi emas, balki sheriklar, ishonchli ittifoqchilar, taraqqiyot yo‘lida birga borayotgani e’tirof etilmoqda. Binobarin, boshqa mintaqalar, qudratli davlatlar biz bilan hisob-kitob qiladi va o‘z kelajagini Markaziy Osiyo ruhi bilan uyg‘unlikda ko‘radi. Bu tasodif emas. Chunki xalqaro maydonda turli qarama-qarshiliklar kuchayib, faqat moddiy manfaatlar birinchi o‘ringa chiqdi. Aynan shu sharoitda Prezidentimizning siyosiy irodasi va oqilona qarorlari tufayli viloyatimizda xalqimizga xos bo‘lgan mutlaqo yangi, saxovatpeshalik siyosati qaror topdi. Bundan barcha markaziy osiyoliklar xursand. Chunki xalqlarimiz qo‘ni-qo‘shni, hamdo‘st va qarindosh-urug‘dek, quvonchu qayg‘usi mushtarak, yagona xalq bo‘lib yashagan.

Prezidentimiz Markaziy Osiyo ruhini uyg‘otishda, avvalo, xalqlarimizni yanada yaqinlashtirish yo‘lidan bordi. O‘zaro munosabatlarimizni yangi bosqichga olib chiqish uchun adabiyot va san’atning kuchidan oqilona foydalandik. Xususan, mamlakatlarimiz madaniyat namoyandalari o‘rtasida turli tadbirlar, festivallar tashkil etildi. Davlat rahbarlarining tashriflari doirasida san’at va madaniyat namoyandalarining chiqishlari, katta konsertlar o‘tkazish odatiy holga aylangan.

Prezidentimiz hamkasblariga kitob sovgʻa qilishni anʼanaga aylantirgan. To‘g‘risini aytsam, o‘sha paytda biz buni faqat madaniy aloqalar doirasidagina tushunardik. Prezidentimiz tanlagan yo‘l xalq qalbiga yo‘l ekanini zamonning o‘zi ko‘rsatmoqda!

Axir, Markaziy Osiyo xalqi Hazrati Navoiyni o‘z ota-bobosi, deb biladi. Xuddi shunday biz ham Bobur yoki Alisher Navoiy kabi Jomiyni, Fizuliyni, Mag‘timqulini, Abayni sevamiz. Biz “Manas” dostonini o‘z dostonimizdek qadrlaymiz; biz boshqalardan ko'ra Aytmatov asarlarini o'qiymiz. Bu o‘z-o‘zidan xalqlarimiz asrlar davomida et-tirnoqdek ajralmas holda yashab kelganini bildiradi. Davlatimiz rahbari ana shunday muhim jihatlarni davlat siyosati darajasiga olib chiqdi. Bu xalqlarimiz qalbiga yo‘l ochdi. Natijada Markaziy Osiyo davlatlari rahbarlarining yettinchi Maslahat uchrashuvi tarixiy voqealarga boy bo‘ldi. Asosiysi, natijada mintaqa kelajagi uchun juda muhim qarorlar qabul qilindi.

Xususan, Markaziy Osiyoda mintaqaviy xavfsizlik va barqarorlik konsepsiyasi qabul qilindi. Bugungi global dunyoda xavfsizlik juda muhim. Bunday vaziyatda yolg'iz rivojlanish mumkin emas. Tinchlik bor joyda barqarorlik bo'ladi. Shu bois yangi Markaziy Osiyo xalqaro maydonda tinch va barqaror mintaqa sifatida qaralmoqda. Viloyatimizda nafaqat tabiiy boyliklar, iqtisodiy resurslar, balki inson kapitali ham yetarli darajada. Dunyoning turli burchaklarida o‘zaro ziddiyatlar, iqtisodiy inqirozlar avj olayotgan bir paytda Markaziy Osiyo barqarorlikni saqlagan holda, haqiqatan ham boshqalarni qutqaruvchi kemadek ko‘rinadi.

Ushbu barqarorlikni saqlab qolish va uning salohiyatidan iqtisodiy oʻsishga erishish oson emas. Buni Prezidentimizning ish rejimiga diqqat bilan rioya qilgan har bir inson to‘g‘ri tushunadi. Chunki davlatimiz rahbari kechayu kunduz xalqaro aloqalarni mustahkamlamoqda. U jahon minbarlaridan turib so‘z yuritar ekan, u nafaqat milliy, balki umuminsoniy manfaatlarni ham ilgari suradi. Har qanday qarama-qarshilik va kelishmovchiliklarni tinch, diplomatik yo‘llar bilan hal etishga chaqiradi.

Bugungi kunda Markaziy Osiyoning ruhini uyg‘otgan ham ana shu chaqiriqlar, intilishlar va tashabbuslardir. Butun mintaqa bir ovozdan xavfsizlik va barqarorlikni saqlashga qaror qildi. Prezidentimiz ta’biri bilan aytganda, kuchimiz birlikda, muvaffaqiyat sari yo‘limiz do‘stlik va hamkorlikda ekanini chuqur angladik.

“Markaziy Osiyo plyus” formatidagi aloqalar keyingi yillarda mustahkamlandi. Mintaqamiz xalqaro maydonda hamjihatlikni namoyon etmoqda. Shu bilan birga, u jahon iqtisodiyotiga faol integratsiyalashmoqda. Investitsion jozibadorlik oshib, uchinchi bozorlarga eksport imkoniyatlari kengaymoqda, tranzit salohiyati yuksalmoqda. Masalan, o‘tgan yili mamlakatlarimiz o‘rtasidagi o‘zaro tovar ayirboshlash hajmi 10,7 milliard AQSH dollariga yetdi. Viloyatimizga kiritilgan sarmoyalarning umumiy hajmi 17 foizga oshdi.

Iqtisodiy munosabatlarni yanada yuksaltirish, har soniyada oʻzgarib turadigan, oldindan aytib boʻlmaydigan geosiyosiy jarayonlarni toʻgʻri baholash dolzarb vazifadir. Shu ma’noda, Maslahat yig‘ilishida 2026-2028 yillarga mo‘ljallangan Markaziy Osiyo xavfsizligiga tahdidlar va ularning oldini olish chora-tadbirlari katalogi aniqlangani quvonarlidir.

Markaziy Osiyo davlatlari rahbarlarining maslahat uchrashuvi Prezidentimiz tashabbusi bilan tashkil etildi. Yettinchi maslahat uchrashuviga davlatimiz rahbari raislik qildi. Bu davrda hamkorligimiz nihoyatda samarali bo‘ldi. Hamkorlik salohiyatini yanada oshirish maqsadida 20 dan ortiq yirik tadbirlar o‘tkazildi. Bosh vazir oʻrinbosarlari darajasida mintaqaviy hamkorlik forumi tashkil etildi. Vazirlar uchrashuvlari ham birinchi marta o'tkazildi. Xususan, geologiya, sanoat, qishloq xo‘jaligi, ekologiya va madaniyat vazirlari o‘rtasida uchrashuvlar bo‘lib o‘tdi.

Ana shunday jihatlardan kelib chiqib, Maslahatlashuv yig‘ilishining yangi davri boshlandi, deyishga haqlimiz. Birgina misol: endi Maslahat yig‘ilishiga a’zo davlatlar alohida, har bir sohada alohida hamkorlik qiladi. Bunga vazirlar darajasidagi uchrashuvlarda yana bir karra amin bo‘ldik.

Islom sivilizatsiyasi markazida “Markaziy Osiyo: umumiy ma’naviy-ma’rifiy meros – umumiy kelajak” mavzusidagi xalqaro kongress doirasida Ozarbayjonning Markaziy Osiyo davlatlari madaniyat vazirlari bilan ilk bor uchrashuv o’tkazdik. Unda koʻp tomonlama hamkorlikning turli masalalari muhokama qilindi. Madaniyat va san’atning turli yo‘nalishlari bo‘yicha hamkorlik masalalarini muhokama qildik. Mintaqaviy madaniy hamkorlikning bugungi holati va uzoq muddatli rejalar yuzasidan fikr almashdik.

Xalqlarimizni bir jihati bor. Ya'ni: boshqalar oqsoqollar, xalq hurmatiga sazovor bo'lgan odamlarni ko'proq tinglaydilar. Ularga ergashadilar. Aynan shu jihat bizni boshqa hududlardan ajratib turadigan o‘ziga xos kuchimizdir. Shu bois, kelgusida madaniyat arboblari o‘rtasidagi madaniy almashinuvni kengaytirish borasida hayotiy masalalar ko‘tarildi. Natijada mintaqaviy madaniy hamkorlikni kengaytirish bo‘yicha kelishuvlarga erishdik.

Xalqlar oʻrtasidagi oʻzaro hurmat va saxovat oʻz-oʻzidan paydo boʻlmaydi. Tan olishimiz kerakki, inson psixologiyasi salbiy ma'lumotlarga nisbatan kuchli moyillikka ega. Bugungi global dunyoda biz bunga yetarlicha misollarni ko‘ramiz. Prezidentimiz ana shu jihatini chuqur anglab, puxta tahlil qilib, madaniyat xodimlariga bunday aloqalarni mustahkamlash imkonini yaratib berdi. Mintaqada tinchlik va o‘zaro hamjihatlikni yanada yuksaltirishda madaniyat xodimlari, umuman, ziyolilar mas’ul, deb bilaman. Aynan biz bunga olib keladigan ijobiy tarkibni tayyorlab, xalqimizga taqdim etishimiz kerak. Shu ma’noda biz san’at, adabiyot, kino, teatr va musiqa sohalarida qo‘shma tadbir va festivallar o‘tkazish bo‘yicha yagona fikr atrofida birlashdik. Bunday voqealar bizga o'zligimizni eslatadi. They glorify the universal ideas, friendship and generosity that were promoted by Navoi, Jami, Fuzuli and Magtymguly, Abay and Aitmatov and which became the reason for the awakening of the spirit of Central Asia today.

It is gratifying that we will expand joint projects on the study, restoration and digitization of cultural meros. Bundan tashqari, biz yosh ijodkorlar o‘rtasida almashinuv dasturlarini ishlab chiqamiz. Shu bilan birga, seminarlar, konferensiyalar, yozgi maktablar tashkil etish bo‘yicha kelishuvga erishdik. Madaniyat va san’at sohasida kadrlar tayyorlash va ularning malakasini oshirish bo‘yicha hamkorlikni kuchaytirish masalasi yuzasidan ham fikr almashdik. Asosiysi, “Markaziy Osiyo madaniy brendi”ni rivojlantirish borasida ijobiy fikrlar bildirildi.

Bu jarayonni, davlat rahbarlari doirasidagi uchrashuv va kelishuvlarni kuzatar ekanman, bugun Markaziy Osiyo toʻliq maʼnoda yagona mintaqa, yagona kuchga aylanganini his qildim. Xalqimiz shu kunga yetguncha ko‘p sinovlardan o‘tgan. Buni jadid ajdodlarimiz misolida ham ko‘rishimiz mumkin. Yaxshiyamki, hozirgi daryo oqimi davom etmoqda. Ota-bobolarimiz hamisha dunyo ahlini ma’rifatga, do‘stlikka, ezgulikka chorlab kelganlar. Bugun biz yagona viloyat sifatida ana shu qadimiy an’anani davom ettirmoqdamiz. Yurtboshimiz nafaqat yurtimiz, balki jahon hamjihatligi yo‘lida ham ana shu qadriyatlarimizdan oqilona foydalanayotgani quvonarlidir. Bu Prezidentimiz tomonidan Markaziy Osiyo davlatlari rahbarlarining maslahat uchrashuvida ilgari surilgan tashabbuslarda yaqqol namoyon bo‘ldi.

Jumladan, xalq diplomatiyasi sohasidagi qadriyat va anʼanalarimizdan kelib chiqib, boy hayotiy tajriba va nufuzga ega jamoat arboblaridan iborat Oqsoqollar kengashini tashkil etish tashabbusi ilgari surildi. Shu bilan birga, hamkorlik mexanizmlari va huquqiy asoslarini yanada takomillashtirishning prinsipial ahamiyati ta’kidlandi. Ayniqsa, Maslahatlashuv uchrashuvini “Markaziy Osiyo hamjamiyati” strategik formatiga aylantirish tashabbusi har birimizning ezgu orzumizga aylandi.

Chunki hozir Markaziy Osiyo nafaqat mintaqa, balki yagona ovoz, birlashgan kuch, jahon siyosiy xaritasida o‘z o‘rnini mustahkamlamoqda. Shu bois Prezidentimiz Markaziy Osiyo davlatlari rahbarlarining yettinchi Maslahat uchrashuvidagi nutqida: “Aminmanki, bugun biz mintaqamizning Yangi Markaziy Osiyo sifatida tarixiy uyg‘onishi ostonasida turibmiz”, deb ta’kidladi.

Buning uchun biz rivojlangan davlatlar bilan hamkorlik qilamiz. Bu mintaqa davlatlari uchun katta imkoniyatdir. Undan oqilona foydalanish hamjihatligimiz, do‘stligimizga, manfaatimizni hamjihatlikda himoya qila olishimizga bog‘liq. Yangi O‘zbekistonda aynan mana shunday muhim jihatlar doimo e’tiborda bo‘lgani uchun xalq siyosati sifatida e’tirof etilgan. Bu eʼtiroflar naqadar samimiy ekanini biz bilan hamkorlik qilishga tayyor mamlakatlar koʻlami ham tasdiqlaydi. Rivojlangan davlatlarning Yangi O‘zbekistonga intilishining ikki muhim sababi bor. Avvalo, yangi O‘zbekiston tinchlik va insonparvarlik g‘oyalarini targ‘ib qiluvchi davlat sifatida e’tirof etilmoqda.

Shu o‘rinda bir hayotiy haqiqatni aytish kerak. Inson qanchalik dahshatli ko'rinmasin, u tinchlik va do'stlikka intilib yashaydi. Mamlakatlar ham xuddi shunday. Ular o'z manfaatlari yo'lida turli qarama-qarshiliklarga borishlari mumkin. Ammo ular qalbida tinchlik va farovonlikni xohlashadi. Yangi O‘zbekistonning tashqi siyosatdagi tutgan o‘rni tinchlik va do‘stlikning aynan mana shu kafolatlarini beradi.

Ikkinchi va muhim jihati shundaki, xalqning tashqi siyosati tufayli Markaziy Osiyo birdamlikka erishdi. Endi u mehnat va tabiiy resurslarni yetkazib beruvchi maydon sifatida emas, balki xalqaro maydonda keng iqtisodiy salohiyatga ega yangi kuch sifatida qaralmoqda. Maslahatlashuv uchrashuvi doirasida davlat rahbarlari Islom sivilizatsiyasi markaziga tashrif buyurdi. Prezidentimiz mazkur markaz ilmiy bilim va g‘oyalar yaratish, ilmiy izlanishlar olib borish, umumiy madaniy-tarixiy merosimizni ommalashtirishda o‘ziga xos maydon ekanligini ta’kidladi. Demak, markaz yoshlarning ilmiy-ma’naviy yuksalishiga xizmat qiladigan maskanga aylanishi tabiiy.

Bu haqda shunday to‘liq ishonch bilan gapirishga asosimiz bor, albatta. Prezidentimiz Maslahat yig‘ilishida ma’naviy meros va ma’rifat g‘oyalariga bag‘ishlangan birinchi Xalqaro kongressni muntazam tashkil etish taklifini ilgari surdi. Shunga ko‘ra, kongress har yili Maslahat yig‘ilishiga raislik qiluvchi mamlakatda bo‘lib o‘tadi.

Bularning barchasi Markaziy Osiyo mamlakatlari nafaqat iqtisodiy yoki xavfsizlik masalalari, balki ta’lim sohasi bilan shug‘ullangani uchun ham birlashganligini ko‘rsatadi. Biz yaxshi bilamizki, har qanday moddiy manfaatga asoslangan munosabatlar vaqtinchalikdir. Mintaqamizda tarixi mushtarak, o‘tmishi mushtarak xalqlar yashaydi. Bu har qanday moddiy manfaatlardan ustun turadigan birlikning sababidir. Shu bois davlat rahbarlari darajasidagi uchrashuvlarda madaniyat va ta’lim masalalari hamisha kun tartibidan o‘rin egallaydi. Bu qalbimizda cheksiz g'urur va hayrat uyg'otadi. Ayni paytda bu shunday shonli kunlarga munosib avlod bo‘lish mas’uliyatini ham yuklaydi. Darhaqiqat, yangi O‘zbekistonning ta’lim siyosati Markaziy Osiyoda yangi ufqlar ochayotgan bir paytda bunga munosib bo‘lish shu zaminning har bir farzandining ham burchi, ham mas’uliyatidir!

Ozodbek Nazarbekov,

O‘zbekiston Respublikasi Madaniyat vaziri