2030 yilga borib O‘zbekistonda mutlaq qashshoqlikni butunlay yo‘q qilish mumkin

17-sentabr kuni Namangan shahrida “Qashshoqlikdan farovonlik sari” III Xalqaro forumi boshlandi. Ochilish marosimida O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyev ishtirok etdi va nutq so‘zladi

Davlat rahbari jahondagi geosiyosiy, iqtisodiy va ijtimoiy beqarorlik, shuningdek, iqlim o‘zgarishi oqibatlari fonida global iqtisodiy o‘sish sur’ati pasayganini, bu esa, o‘z navbatida, aholining kambag‘al sonining ko‘payishiga olib kelganini ta’kidladi. Bu voqeliklar davlatlar, xalqaro tashkilotlar, butun jahon hamjamiyati oldiga yangi, o‘ta dolzarb vazifalarni qo‘ymoqda.

O‘zbekistonda ana shunday murakkab davrda qashshoqlikka qarshi kurash davlat siyosati darajasiga ko‘tarildi. Barcha sa’y-harakatlar har bir inson, ayniqsa, yoshlar va xotin-qizlarning o‘z salohiyatini ro‘yobga chiqarishiga qaratilgan. Yangilangan Konstitutsiyada pensiya, nafaqa va ijtimoiy yordam miqdori eng kam iste’mol xarajatlaridan past bo‘lishi mumkin emasligi belgilab qo‘yilgan.

Izmoliy islohotlar tufayli 7,5 million kishi qashshoqlikdan xalos bo‘ldi, 2024-yilda esa uning darajasi 8,9 foizga tushirildi. Yil oxirigacha bu ko‘rsatkichni 6 foizga kamaytirish maqsad qilingan. Iqtisodiy o'sishning ikki baravar oshishi muhim rol o'ynadi; Yil oxirida aholi jon boshiga to‘g‘ri keladigan daromad 3,5 ming dollarga yetishi kutilmoqda.

Yangi tashabbuslarni sinovdan o‘tkazish va ilg‘or jahon tajribasini o‘rganish asosida kambag‘allikni qisqartirish bo‘yicha Yangi O‘zbekiston modeli shakllantirildi. Manzilli ijtimoiy reyestrlar joriy etilib, pandemiya davrida bepul dori-darmonlar va ijtimoiy to‘lovlar uchun jami 8 milliard dollar ajratildi. Bu 5,2 million fuqaroning "qashshoqlik tuzog'iga" tushib qolishining oldini oldi va iqtisodiy tanazzulning oldini oldi.

Mahalla bo'ylab - eng quyi darajada ish tizimi joriy etildi. Har bir oila bilan yakka tartibda ish olib borilib, daromadni oshirish uchun zarur mablag‘lar ajratilmoqda. Har yili mahallalarni obodonlashtirish, aholi turmushini yaxshilash va tadbirkorlik infratuzilmasini rivojlantirishga 2,5-3 milliard dollar ajratilmoqda.

Qishloq aholisi daromadini oshirish maqsadida 235 ming gektarga paxta va g'alla maydonlari qisqartirilib, fuqarolarga 33-50 sotix yer maydonlari ajratildi. Bu 800 ming kishining daromadini oshirish yoʻlidagi muhim qadam boʻldi.

– Bunday keng koʻlamli saʼy-harakatlar tufayli Oʻzbekiston oʻz majburiyatini muddatidan oldin bajarishga – 2030-yilgacha qashshoqlikni ikki baravar kamaytirishga intilmoqda. Qolaversa, bugungi kunda biz bundan ham yuqori chegarani oʻrnatishga tayyormiz: 2030-yilga kelib, Oʻzbekiston toʻliq xalqaro imkoniyatlarga ega. va biz bunga albatta erishamiz, – dedi Prezident.

Yettita ustuvor yo‘nalishdan iborat “Qashshoqlikdan farovonlik sari” dasturi amalga oshirilmoqda.

Birinchidan, har qanday holatda ham nafaqat bandlik, balki barqaror daromad manbalarini yaratish, 203 milliard dollardan ortiq sarmoya jalb etish. mingta yangi korxona ochilib, 300 mingga yaqin yuqori rentabellikdagi ish o‘rni yaratiladi, tadbirkorlar esa ijtimoiy mas’uliyatni o‘z zimmasiga olib, birgina joriy yilning o‘zida 270 ming nafardan ortiq kam ta’minlangan oila a’zolari doimiy ish o‘rinlari bilan ta’minlanadi kam ta’minlangan oilalar maktabgacha ta’lim muassasalariga to‘liq qoplanadi, ularning xorijiy tillarni o‘rganishi va kasb-hunar egallashi uchun harajatlarining 80 foizi qoplanadi, 800 mingdan ortiq kishi zamonaviy kasb-hunarlarga o‘qitilib, yuqori rentabellikga ega bo‘lgan kasb-hunar ta’limi markazlari tashkil etilmoqda.

Uchinchidan. Ayollarning jamiyat hayotidagi faolligini oshirish. Talabalarga ta’lim olish uchun foizsiz kreditlar ajratilib, magistraturada bepul o‘qish imkoniyati yaratildi. Bugungi kunda barcha talabalarning 53 foizini ayollar tashkil etadi; Joriy yilning o‘zida 1,7 million ayol ish bilan ta’minlandi. 2024-yilda ayollar tadbirkorligini qo‘llab-quvvatlash uchun 1,5 milliard dollar ajratildi; 2025-yilda yana 2 million ayolni doimiy daromad bilan taʼminlash rejalashtirilgan. “Raqamli avlod qizlari” dasturi doirasida 50 ming nafar qiz IT, fintech va sun’iy intellekt bo‘yicha treningdan o‘tadi.

To‘rtinchidan. Sog'liqni saqlash inson salohiyatini ochish uchun asos sifatida. Kam ta’minlangan oilalarga shifokorlar biriktirilib, har yili kompleks ko‘rikdan o‘tkazilmoqda. Kafolatlangan tibbiy yordam ko‘rsatish hajmi kengaytiriladi, bunday oilalarning tibbiy xizmatlarga bo‘lgan xarajatlari – bepul dori-darmonlar va kafolatlangan yordam paketlari hisobiga ikki baravarga kamayadi.

Beshinchidan. Maqsadli ijtimoiy himoya. Tizim tubdan isloh qilindi: Milliy ijtimoiy himoya agentligi tuzildi, barcha shahar va tumanlarda “bir darcha” tamoyili bo‘yicha 100 dan ortiq turdagi ijtimoiy xizmatlar ko‘rsatuvchi “Inson” markazlari ochildi. Har bir mahallada ijtimoiy soha xodimlari ishlaydi. 2024 yilda 2,7 million fuqaro xizmat va yordam oldi. Ehtiyojmandlar uchun joriy etilgan kunduzgi parvarishlashning yangi shakllari oilaning 50 ming nafar mehnatga layoqatli a’zolariga ishga qaytish imkonini berdi.

Ijtimoiy xizmatlar sifati va qamrovini yaxshilash maqsadida Jahon banki bilan hamkorlikda 100 million dollarlik loyiha amalga oshirildi. Nogiron bolalarni maktab va kasb-hunar ta’limiga jalb etish bo‘yicha alohida dasturlar amalga oshirilmoqda.

Oltinchi. Infratuzilma ko'p o'lchovli qashshoqlikni kamaytirishning kaliti sifatida. 3,5 millionga yaqin aholi istiqomat qilayotgan 1000 ga yaqin sharoiti og‘ir mahallalarda keng ko‘lamli loyihalar amalga oshirilmoqda. 2025-yilda mahallalarda infratuzilmani yaxshilash, ish o‘rinlari yaratish va tadbirkorlikni qo‘llab-quvvatlash uchun yana 400 million dollar yo‘naltiriladi: 32 ta tuman va 328 ta “qiyin” mahallalar tanlab olinib, ularni rivojlantirish bo‘yicha alohida dasturlar qabul qilinadi. Ayni paytda 810 ta mahallada suv ta’minoti, kanalizatsiya, yo‘llar, maktab va bolalar bog‘chalari qurish bo‘yicha umumiy qiymati 1 milliard 300 million dollar bo‘lgan loyihalar amalga oshirilmoqda. Kam ta’minlangan va kam ta’minlanganlar uchun har yili 200 million dollar ipoteka subsidiyalari ajratiladi.

Yettidan. Davlat xarajatlarining 70 foizdan ortig‘i Barqaror rivojlanish maqsadlariga erishishga yo‘naltiriladi. Biroq, global miqyosda rivojlanayotgan mamlakatlar SDGga erishish uchun yiliga 4 trillion dollardan ko'proq mablag'ga muhtoj. Bunday sharoitda xatarlarni xolis baholash, resurslarni jalb qilish va ularning samaradorligini oshirishga qaratilgan “qashshoqlikka qarshi kurashning yangi moliyaviy arxitekturasi”ga ehtiyoj bor.

Shu munosabat bilan 2026-yilda Xivada xalqaro moliya institutlari, donor tashkilotlar va hamkor davlatlar ishtirokida konferensiya o‘tkaziladi.

Islom taraqqiyot banki prezidenti Muhammad al-Jassir, Osiyo taraqqiyot banki vitse-prezidenti Inmin Yang, JICA birinchi vitse-prezidenti Sachiko Imoto, BMTning Markaziy Osiyo bo‘yicha maxsus vakili Kaxa Imnadze, Jahon bankining qashshoqlikni qisqartirish bo‘yicha global direktori Luis Felipe Lopez-Kalva va 200 ga yaqin xalqaro ekspertlar ishtirok etdi.

Mashg‘ulotlarda bozor talabiga mos chora-tadbirlar, islomiy moliya imkoniyatlari, biznes inklyuzivligi, inson kapitaliga sarmoya kiritish kabi mavzularda innovatsion yondashuvlar muhokama qilindi.

Forum 18-sentabr kuni yopiladi.

O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining rasmiy sayti