Belgiya vektori O'zbekiston

Oktyabr oyida O‘zbekiston Prezidenti Shavkat Mirziyoyevning O‘zbekiston va Belgiya Qirolligiga tashrifi bo‘lib, unda O‘zbekiston va Belgiya o‘rtasidagi munosabatlarning yangi darajasini belgilab beruvchi muhim qarorlar qabul qilinishi kutilmoqda. Xususan, Kengaytirilgan sheriklik va hamkorlik to‘g‘risidagi bitim imzolanadi.

So‘nggi yillarda O‘zbekiston zamonaviy geosiyosiy keskinlik va iqtisodiy beqarorlik sharoitida barqarorlikning muhim elementi sifatida Yevropa bilan munosabatlarning yangi konfiguratsiyasini dinamik ravishda qurmoqda. O‘zbekiston bilan Yevropa davlatlari o‘rtasidagi aloqalar yildan-yilga kengayib, hamkorlik yo‘nalishlari kengayib bormoqda, bunga mamlakatimizda amalga oshirilayotgan islohotlar sabab bo‘lmoqda.

Munosabatlarning yangi tarixini shakllantirish

O‘zbekiston mustaqillikka erishgach, Yevropa Ittifoqi bilan munosabatlari ancha jadal rivojlandi. 1992-yilda Oʻzbekiston hukumati va Yevropa Ittifoqi komissiyasi oʻrtasida oʻzaro anglashuv memorandumi imzolandi, 1994-yilda esa Yevropa Ittifoqi bilan diplomatik munosabatlar oʻrnatildi. Hamkorlik uchun asos 1996-yil iyun oyida imzolangan, 1999-yilda kuchga kirgan Sheriklik va hamkorlik toʻgʻrisidagi Bitim (SHK) boʻldi. Biroq maʼlum bir davrda Oʻzbekistonda demokratik oʻzgarishlar yetarli darajada amalga oshirilmagani tufayli Yevropa davlatlari bilan oʻzaro hamkorlik muayyan qiyinchiliklarni boshidan kechirdi. 2017-yilning o‘zidayoq Toshkentga tashrif buyurgan Yevrokomissiyaning Xalqaro taraqqiyot va hamkorlik bo‘yicha bosh direktori Stefano Manservisi “YeI O‘zbekistonni strategik hamkor deb bilishini” aytgan edi. Mamlakatimizda amalga oshirilgan keng ko‘lamli demokratik va iqtisodiy islohotlar ilgari yechilmagan ko‘plab muammolarni qisqa vaqt ichida hal etish imkonini berdi. Majburiy mehnatga butunlay barham berildi, paxtachilik sohasida olib borilgan islohotlar paxta eksportini butunlay yo‘q qilish imkonini berdi.

O‘zbekistonda amalga oshirilayotgan islohotlar natijasida Yevropa davlatlari bilan munosabatlarning me’yoriy-huquqiy bazasi tezda kengaydi. Agar ilgari O‘zbekiston va Yevropa Ittifoqi PCAga muvofiq bir-biriga eng qulay davlat rejimini taqdim etgan bo‘lsa, 2021-yil aprel oyida Yevropa Ittifoqi O‘zbekistonga “GSP+ umumiy imtiyozlar tizimi”ning benefitsiari maqomini berdi va 2022-yilda yangi “Kengaytirilgan sheriklik va hamkorlik to‘g‘risidagi bitim” paraflandi. O‘zbekiston, vaziyat tubdan o‘zgardi. nafaqat ichki siyosat, balki xalqaro munosabatlar arxitekturasi ham. Mintaqadagi qo‘shnilar – Markaziy Osiyo davlatlari bilan yaqin hamkorlik birinchi o‘ringa chiqib, Yevropa davlatlari bilan faol hamkorlik eng muhim yo‘nalishlardan biri sifatida belgilandi va aynan shu hamkorlik vektori so‘nggi yillarda izchil kengayib bormoqda.

Faqat shu yilning o‘zida tegishli tashriflar chog‘ida Fransiya, Italiya, Fransiya bilan strategik sheriklik va hamkorlik munosabatlarini yanada rivojlantirish masalalari o‘rnatildi. Vengriya bilan strategik sheriklik masalalari ko'rib chiqildi. Bundan tashqari, O‘zbekiston Prezidentining Sloveniyaga, Italiya Bosh vaziri va Bolgariya Prezidentining O‘zbekistonga tashrifi bo‘ldi.

O‘zbekiston bilan Yevropa, shuningdek, Yevropa va umuman, Markaziy Osiyo o‘rtasidagi munosabatlarni mustahkamlashdagi muhim voqea joriy yilning aprel oyi boshida Shavkat Mirziyoyev raisligida Samarqandda bo‘lib o‘tgan “Yevropa Ittifoqi – Markaziy Osiyo” birinchi sammiti bo‘ldi. Markaziy Osiyo va Yevropa oʻrtasidagi mintaqaviy hamkorlikning yangi modeli.

Bularga Investitsiyalarni himoya qilish va rag'batlantirish to'g'risida ko'p tomonlama bitim tuzish kiradi; “Markaziy Osiyo – Yevropa Ittifoqi” qo‘shma Savdo-sanoat palatasining ishga tushirilishi; kichik va o'rta biznes va ayollar tadbirkorligi loyihalarini qo'llab-quvvatlash bo'yicha qo'shma hududiy dasturni qabul qilish; yashil energiya, innovatsiyalar, transport, infratuzilma va qishloq xo‘jaligi sohasida mintaqaviy loyihalarni ilgari surish uchun investitsiya platformasini ishga tushirish.

Samarqanddagi sammit juda muvaffaqiyatli o‘tdi. Ikki mintaqa oʻrtasida savdo, transport, energetika, raqamli aloqa va suv xoʻjaligi kabi sohalarda strategik sheriklik oʻrnatishni nazarda tutuvchi Qoʻshma deklaratsiya qabul qilindi. Yevropa Komissiyasi rahbari Ursula fon der Leyen e'lon qildi, Yevropa Ittifoqi Markaziy Osiyo mamlakatlari uchun Global

styleway dasturi doirasida 12 milliard yevrolik sarmoya paketini tayyorladi. justify;">Iqtisodiy hamkorlik traektori

O‘zbekistonda so‘nggi yillarda amalga oshirilgan chuqur demokratik o‘zgarishlar O‘zbekistonning Yevropa davlatlari bilan munosabatlarining sezilarli yaxshilanishiga olib keldi. Boshqa tomondan, amalga oshirilayotgan iqtisodiy islohotlar O‘zbekiston iqtisodiyotining raqobatbardoshligini oshirishni ta’minladi, bu esa investorlar va yevropalik biznes vakillarining O‘zbekiston bilan hamkorlikni kengaytirishga qiziqishi ortib borayotganini belgilab berdi.

Iqtisodiy o‘zgarishlar ko‘rsatkichlari hayratlanarli. Shunday qilib, so‘nggi sakkiz yilda O‘zbekiston yalpi ichki mahsuloti ikki baravar ko‘payib, 2024-yilda 115 milliard dollarni tashkil etdi. 2017-yildan buyon asosiy kapitalga yo‘naltirilgan investitsiyalar hajmi 240 milliard dollarni, jumladan, xorijiy investitsiyalar hajmi 130 milliard dollardan oshdi. Oltin-valyuta zaxiralari O‘zbekiston tarixida birinchi marta 48 milliard dollardan oshdi. Ammo iqtisodiy islohotlarning eng ko'zga ko'ringan natijasi iqtisodiyotning tarkibiy o'zgarishi bo'ldi. 2017–2024-yillarda iqtisodiyotda sanoatning ulushi 20 foizdan 26 foizga, xizmat ko‘rsatish sohasi 44 foizdan 47 foizga oshdi. Xuddi shu davrda iqtisodiyotda mehnat unumdorligi (ishchiga to‘g‘ri keladigan yalpi ichki mahsulot) 45 foizga oshdi.

O‘zbekistonda amalga oshirilayotgan o‘zgarishlar natijasida ham o‘zbek, ham Yevropa biznesi uchun o‘zaro manfaatli hamkorlik uchun ko‘proq imkoniyatlar paydo bo‘ldi. Shunday qilib, 2017-2024 yillar uchun. O‘zbekistonning Yevropa Ittifoqi mamlakatlari bilan tovar ayirboshlash hajmi 2,4 barobar oshib, 6,4 milliard dollarga, eksport hajmi 3,6 barobarga, 1,7 milliard dollarga, import 4,7 milliard dollardan 2,2 barobarga oshdi. 2024-yilda Yevropa Ittifoqining O‘zbekiston tashqi savdosidagi ulushi tovar ayirboshlashda 9,7 foizni, eksportda 6,3 foizni, import 12 foizni tashkil etgan bo‘lsa, savdo mamlakatlari reytingida O‘zbekiston hamkorlari Xitoy va Rossiyadan keyin 3-o‘rinni egallagan. 3,8% dan 6,3% gacha. Bunda O‘zbekistonning GSP+ benefitsiar-mamlakatlari guruhiga qo‘shilishi muhim rol o‘ynadi, buning natijasida o‘zbek tovarlari 6200 ga yaqin tarif liniyalari orqali Yevropa Ittifoqi bozoriga bojsiz kirish imkoniyatiga ega bo‘ldi. GSP+ imtiyozlari qoʻllaniladigan Oʻzbekiston importining ulushi 59 foizni, imtiyozlardan foydalanish darajasi esa 84 foizga yetdi, bu esa imtiyozli shartlar yuqori darajada qoʻllanilganidan dalolat beradi.

2024-yil yakuniga koʻra, Oʻzbekistonning Yevropa Ittifoqi mamlakatlariga eksportining asosiy hajmi kimyo va toʻqimachilik mahsulotlari (%5), rangli metall mahsulotlari, minerallar va oziq-ovqat mahsulotlari hamda eksport bo‘yicha O‘zbekistonning Yevropa Ittifoqi davlatlaridan savdo hamkorlari orasida Fransiya birinchi (eksportdagi ulushi 47,2 foiz), Litva ikkinchi (10 foiz), Latviya (6,9 foiz) uchinchi o‘rinni egalladi. Agar O‘zbekistonning Yevropa Ittifoqi davlatlaridan importi haqida gapiradigan bo‘lsak, ular eksportdan sezilarli darajada oshib ketadi, bu esa O‘zbekiston iqtisodiyotini texnologik modernizatsiya qilish zarurati bilan bog‘liq. O‘zbekistonning mashina, asbob-uskunalar va transport vositalari importining qariyb 16 foizi Yevropa Ittifoqi mamlakatlari hissasiga to‘g‘ri keladi.

O‘zbekiston va Yevropa Ittifoqi mamlakatlari o‘rtasidagi sarmoyaviy hamkorlik ham faol rivojlanmoqda, xorijiy investitsiyalar va kreditlar hajmi (Yevropa Ittifoqi davlatlarining moliyaviy tashkilotlarini hisobga olgan holda) 2024-yilda 77 foizga oshib, 4,1 milliard dollarni (2023-yilda – 2,3 milliard dollar) tashkil etdi. Investitsion shartlar bo‘yicha eng faol Germaniya – 1,37 milliard dollar, Niderlandiya – 1,05 milliard dollar, Kipr – 858,9 million dollar, Chexiya – 137,8 million dollar, Italiya – 99,8 million dollar, Shvetsiya – 97,5 million dollar bo‘ldi. Ayni paytda O‘zbekistonda Yevropa Ittifoqi mamlakatlari kapitali ishtirokidagi mingga yaqin korxona faoliyat ko‘rsatmoqda, investitsion loyihalarning umumiy hajmi 30 mlrd. yevroni tashkil etadi.

So'nggi yillardagi investitsiya jarayonlarida YeTTB ning muhim rolini alohida ta'kidlab o'tish joiz, hozirda eng katta benefitsiar O'zbekiston hisoblanadi. Ayni paytda YeTTBning O‘zbekiston iqtisodiyotiga kiritgan jami sarmoyalari 5 milliard yevrodan oshdi, shu jumladan, 2024-yil oxiriga kelib qariyb 1 milliard yevroni tashkil etadi. Bankning moliyaviy ko‘magining asosiy hajmi xususiy sektor hissasiga to‘g‘ri keladi.

Shunday qilib, O‘zbekistonda amalga oshirilayotgan islohotlar Yevropa bilan iqtisodiy o‘zaro savdo salohiyatini sezilarli darajada kengaytirish va reallashtirishning asosiy omiliga aylandi. Ittifoqi.

O'zbekiston - Belgiya

Bo'lajak tashrif chog'ida O'zbekiston va Belgiya munosabatlarini rivojlantirishga alohida e'tibor qaratish lozim. 1993 yilda Bryusselda O'zbekiston elchixonasi ochilgandan so'ng page does not exist Diplomatik) 1996-yilda ikki tomonlama soliqqa tortishning oldini olish toʻgʻrisidagi shartnoma, 1998-yilda esa investitsiyalarni oʻzaro himoya qilish va ragʻbatlantirish toʻgʻrisida bitim imzolandi. Ushbu shartnomalarning mavjudligi har ikki davlat investorlariga huquqiy kafolatlar beradi.

O‘zbekiston va Belgiya o‘rtasidagi ishbilarmonlik aloqalari faol islohotlar davrida jonlandi. 2019 va 2022 yillardagi tashriflar infratuzilma, energetika va raqamli iqtisodiyot bo‘yicha kun tartibini belgilab beradi. Joriy hajmlardan ham muhimroq, uzoq muddatli hamkorlik uchun barqaror asosni tashkil etuvchi Yevropa Ittifoqidagi hamkorlar tomonidan amalga oshirilayotgan o‘zgarishlarni tan olish va qo‘llab-quvvatlashdir.

2024-yilda tovar ayirboshlash qariyb 62,3 million dollarni tashkil etdi, shundan O‘zbekiston 7,3 million dollar eksport va 55 million dollar import qiladi. Shu bilan birga, sarmoyaviy hamkorlik jadal rivojlanmoqda, mamlakatimizda Belgiya kapitali ishtirokidagi bir necha o‘nlab kompaniyalar, jumladan, 100 foiz ishtirok etgan korxonalar faoliyat ko‘rsatmoqda. Texnologiyalar ishga tushirilmoqda va mahalliylashtirilmoqda, xususan, Jaga Climate Designers kompaniyasi isitish va ventilyatsiya tizimlari qo'shma korxonasini yaratishda ishtirok etmoqda, Picanol Group yuqori texnologiyali to'qimachilik mashinalarini yig'ishni mahalliylashtirishni amalga oshirmoqda. Belcolade va Prefamac brendlari shokolad mahsulotlari ishlab chiqarishni keyinchalik mahalliylashtirish bilan tashkil etishni o‘rganmoqda.

Shu bilan birga, iqtisodiy o‘zaro munosabatlarning ancha kamtarona darajasiga qaramay, qator yo‘nalishlarda hamkorlikni kengaytirish uchun keng imkoniyatlar mavjud.

Belgiyada mavsumiy tanqislik davrida yangi meva, birinchi navbatda, kuz va qishda uzum, shuningdek, ekologik toza tovarlar segmentida quritilgan sabzavotlar, ziravorlar va organik mahsulotlarni to'g'ridan-to'g'ri etkazib berishni ko'paytirish mumkin. Yengil sanoatda Yevropa sifat va xavfsizlik talablariga rioya qilgan holda tayyor trikotaj va maishiy to‘qimachilik mahsulotlarini eksport qilishni kengaytirish maqsadga muvofiqdir. Imkoniyatni Belgiyaning kiyim-kechak importi tasdiqlaydi, bu 2024 yilda taxminan 7,9 milliard dollarni tashkil etdi.

Asosiy cheklov logistika va standartlardir. Belgiya Yevropa Ittifoqining Antverpenda joylashgan dengiz markazi sifatida ishlaydi, O‘zbekistondan to‘g‘ridan-to‘g‘ri yo‘nalishlar cheklangan. Yaqin kelajak uchun ustuvor vazifa sifat va kuzatuvchanlik kafolatlari bilan tajribali ta'minot zanjirlari, sovuq logistikani rivojlantirish, Evropa Ittifoqining texnik reglamentlari va sanitariya standartlari bo'yicha sertifikatlash, Benilyuksdagi konsolidatsiya markazlaridan foydalanish va KO'K uchun savdoni moliyalashtirish vositalaridir. O‘rta yo‘lak bo‘ylab yangi quruqlik aloqalari yo‘lga qo‘yilishi natijasida xarajatlar va yetkazib berish muddatlarini oshirmasdan, qo‘shimcha qiymatga ega eksport hajmini ishonchli tarzda oshirish mumkin bo‘ladi.

Xulosa

Xulosa o‘rnida shuni aytish kerakki, O‘zbekiston Yevropa Ittifoqi bilan iqtisodiy hamkorlikni yanada chuqur rivojlantirishning hozirgi bosqichida manfaatdor. O‘zbekiston iqtisodiyotida amalga oshirilayotgan modernizatsiya va raqamli transformatsiya jarayonida Yevropa sarmoyalari va texnologiyalari, ta’lim, kadrlar tayyorlash va ilmiy tadqiqotlar bo‘yicha Yevropa tajribasi bu jarayonlarda muhim rol o‘ynashi mumkin. O‘zbekiston o‘z sanoat mahsulotlarining sifat ko‘rsatkichlari darajasi oshgani sayin eksport hajmini oshirishdan ham manfaatdor.

Shu bilan birga, O‘zbekiston yosh, tez o‘sib borayotgan aholiga ega dinamik rivojlanayotgan bozordir. O‘zbekiston aholisi allaqachon 38 million kishiga yetdi, bu 2017-yilga nisbatan 18 foizga o‘sdi. Har yili iqtisodiyot uchun, jumladan, qo‘shma korxonalar uchun jiddiy mehnat resursini tashkil etuvchi 700 mingga yaqin iqtisodiy faol aholi mehnat bozoriga kirib kelmoqda.

Qashshoqlikka qarshi siyosat jarayonida aholi turmush darajasi va daromadi oshib bormoqda. Agar ilgari mamlakat aholisining uchdan bir qismi qashshoqlik chegarasidan pastda yashagan bo‘lsa, keyingi yillarda 7,5 million kishi qashshoqlikdan qutulgan bo‘lsa, 2024-yilda qashshoqlik darajasi 8,9 foizga tushirildi, joriy yilda esa bu ko‘rsatkich 6 foizga oshishi kutilmoqda. Amalga oshirilayotgan siyosat nafaqat ijtimoiy muammolarni hal qilmoqda, balki aholi daromadlari va ichki talabning oshishiga, Yevropa biznesining O‘zbekiston bozoriga kirishga qiziqishining oshishiga olib kelmoqda.

Shunday qilib, O‘zbekiston bilan Yevropa Ittifoqi va Belgiya o‘rtasidagi iqtisodiy hamkorlikning yanada chuqurlashayotgani Prezident Shavkat Mirziyoyevning O‘zbekistonga tashrifi muvaffaqiyatining ob’ektiv o‘zaro manfaatli jarayonidir. Belgiya. Erishilgan kelishuvlar barqaror energetika va infratuzilma sohasida qo‘shma loyihalarni ilgari surish, Markaziy Osiyo va Yevropa o‘rtasidagi transport-texnologik aloqalarni mustahkamlash imkonini beradi, Yevropa esa O‘zbekistonning uzoq muddatli o‘sishi va modernizatsiyasining asosiy yo‘nalishlaridan biriga aylanishi mumkin