O‘zbekiston Markaziy Osiyoda hamkorlik uchun yangi imkoniyatlar ochuvchi tashabbuslarni ilgari surmoqda

Bugungi kunda Markaziy Osiyo davlatlari rahbarlarining Maslahat uchrashuvlari yetakchilarga butun mintaqaning kelajagi bog‘liq bo‘lgan masalalar yuzasidan o‘z pozitsiyalarini muntazam ravishda muvofiqlashtirib borish imkonini bermoqda. Sakkiz sammit davomida yo‘lga qo‘yilgan bevosita muloqot milliy koordinatorlar, tegishli vazirlik va idoralar, hududlar hamda ishbilarmon doiralar darajasida izchil davom ettirildi. Iqtisodiyot uchun, ayniqsa, savdo, sanoat, transport va investitsiya masalalarining milliy rejalar o‘rtasidagi o‘zaro bog‘liqlikni hisobga olgan holda ko‘rib chiqilayotgani muhim ahamiyat kasb etadi.

Markaziy Osiyo bugungi hamkorlik modeliga nisbatan qisqa vaqt ichida erishdi. 2017-yilda Prezident Shavkat Mirziyoyev davlat rahbarlari uchrashuvlarini muntazam o‘tkazishni taklif qildi, 2018-yil mart oyida esa Astanada ularning birinchisi bo‘lib o‘tdi. Formatning asosiga bevosita muloqot tamoyili qo‘yildi. Unga ko‘ra, davlatlarning o‘zi umumiy masalalar doirasini belgilaydi hamda natija qo‘shni mamlakatlarning harakatlariga bog‘liq bo‘lgan yo‘nalishlarda pozitsiyalarni muvofiqlashtiradi. Shu bilan birga, format ishtirokchilarning mustaqilligiga asoslangan prinsipial maslahatlashuv xususiyatini saqlab qoldi.

Vazifalar ko‘lami kengayib borgani sari zarur mexanizmlar ham shakllantirildi. 2021-yilda Ishbilarmonlar kengashini tashkil etish tashabbusi ilgari surildi, 2022-yilda XXI asrda Markaziy Osiyoni rivojlantirish uchun do‘stlik, yaxshi qo‘shnichilik va hamkorlik to‘g‘risidagi shartnoma imzolandi, 2023-yilda Milliy koordinatorlar kengashi ta’sis etildi, bir yil o‘tib esa “Markaziy Osiyo – 2040” mintaqaviy kooperatsiyani rivojlantirish konsepsiyasi qabul qilindi. Shu tariqa, siyosiy muloqot sammitlar oralig‘ida ham shartnomaviy va tashkiliy asosga ega bo‘ldi, ayni paytda dastlabki formatning moslashuvchanligi saqlab qolindi.

O‘zbekistonning 2025-yildagi raisligi tarmoq yo‘nalishidagi hamkorlikni sezilarli darajada kuchaytirdi. Bosh vazir o‘rinbosarlari darajasidagi Hududlararo hamkorlik forumi bilan bir qatorda 20 dan ortiq yirik tarmoq va hududlararo tadbirlar o‘tkazildi. Toshkentda bo‘lib o‘tgan VII Maslahat uchrashuvi arafasida Markaziy Osiyo davlatlari va Ozarbayjon savdo va investitsiyalar vazirlari kengashining birinchi yig‘ilishi o‘tkazildi. Muhokamalar amaliy vazifalarga — o‘zaro savdo hajmini 20 milliard dollarga yetkazish, “Made in Central Asia” brendi ostida ishlab chiqarish maydonlarini tashkil etish hamda xalqaro moliya institutlarini infratuzilmaviy va sanoat loyihalariga jalb qilish masalalariga qaratildi.

Iqtisodiy aloqalarning bugungi ko‘lami yanada murakkab vazifalarni ilgari surish imkonini bermoqda. 2025-yil yakunlariga ko‘ra, O‘zbekistonning Markaziy Osiyo davlatlari bilan tovar ayirboshlash hajmi 8,3 milliard dollarga yetib, 15,2 foizga oshdi. Shu yilning o‘zida mintaqa davlatlaridan jalb qilingan to‘g‘ridan-to‘g‘ri investitsiyalar va kreditlar hajmi 1,3 milliard dollarni tashkil etdi. Savdo va investitsiya faolligining o‘sishi sanoat kooperatsiyasini chuqurlashtirish hamda mintaqa mamlakatlari korxonalari o‘rtasida ishlab chiqarish zanjirlarini shakllantirish uchun zamin yaratmoqda.

“Made in Central Asia” tashabbusining mazmun-mohiyati ham shundan iborat. Bir necha mamlakat korxonalari alohida ishlab chiqarish operatsiyalarini o‘zaro taqsimlagan holda yakuniy mahsulot yaratishda ishtirok etishi mumkin. O‘zbekiston biznesi uchun bunday model buyurtmachilar doirasini kengaytiradi hamda ishlab chiqarish hajmini nafaqat ichki, balki tashqi bozor talabidan kelib chiqib rejalashtirish imkonini beradi. Buning amaliy asoslari allaqachon shakllanmoqda: 2025–2027-yillarda sanoat kooperatsiyasini rivojlantirish bo‘yicha Harakatlar rejasi tasdiqlangan, ikki tomonlama investitsiya fondlari tashkil etilgan, chegaraoldi savdo zonalari va sanoat kooperatsiyasi markazlari rivojlantirilmoqda, qo‘shma tarmoq loyihalari amalga oshirilmoqda.