O‘zbekiston barqaror rivojlanish yo‘lida: Prezident Shavkat Mirziyoyevning BMT Bosh Assambleyasining 80-sessiyasidagi tashabbuslari.

Birlashgan Millatlar Tashkilotining Nyu-Yorkdagi shtab-kvartirasida Bosh Assambleyaning 80-yillik yubiley sessiyasining umumiy siyosiy bahslari bo'lib o'tdi. Tadbir murakkab xalqaro vaziyatda o‘tayotganiga qaramay, Bosh Assambleya jahon diplomatiyasining markazi bo‘lib qolmoqda.

joriy yilning 23-sentabr. Birinchi jahon yetakchilari qatorida O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyev yuksak minbardan turib so‘zga chiqdi. Prezident nutqida nafaqat mamlakatimizda amalga oshirilayotgan islohotlarning jadal sur’ati, balki Markaziy Osiyoning jahon miqyosidagi rolini kuchaytirishi mumkin bo‘lgan dadil tashqi siyosiy tashabbuslar ham o‘z ifodasini topdi.

Jahon hamjamiyati O‘zbekiston Prezidentining nutqini yuqori baholadi. Jumladan, Euronews uning nutqini "ko'zni ko'rgan" deb baholadi. Ta’kidlanishicha, u O‘zbekiston “tez o‘zgarib borayotgan global sharoitda qanday qilib o‘z uyida farovonlik va xorijda hamkorlik aloqalarini o‘rnatayotganini” namoyish etgan.

BMT rasmiy veb-saytida qayd etilishicha, uning nutqining asosiy g‘oyasi kuchayib borayotgan xalqaro inqirozlar, kuchsiz texnologik nizolar, kuchsizlashgan xalqaro institutlarning rolini yengish uchun jamoaviy yechim topishga chaqiriqdir. Oʻz navbatida, BMT Bosh kotibi A.Guterrish davlatimiz rahbarining BMTni isloh qilish, xususan, rivojlanayotgan mamlakatlar manfaatlarini yanada samarali himoya qilish maqsadida Xavfsizlik kengashi tarkibini kengaytirish chaqirigʻini alohida taʼkidladi.

Mamlakatimiz rahbari oʻz nutqida ularni ichki islohotlarni amalga oshirishning asosiy omili sifatida BMT rivoji, asosiy omili sifatida koʻrish muhimligini alohida taʼkidladi. Maqsadlar. Har tomonlama ijtimoiy-iqtisodiy taraqqiyot uchun ichki islohotlarni takomillashtirish va “har bir oila va har bir fuqaroning hayot sifatini keskin yaxshilash” tashabbuslari taklif etildi.

Birinchidan, davlatimizda ijtimoiy-iqtisodiy oʻzgarishlarda erishilayotgan muvaffaqiyatlarni qayd etib, davlatimiz rahbari milliy siyosatning ustuvor yoʻnalishlaridan biri kambagʻallikni kamaytirish boʻlganini, bu esa BRMlarning birinchi galdagi maqsadi ekanini taʼkidladi. qashshoqlikka qarshi kurash davlatning eng muhim vazifasiga aylandi. Barcha chora-tadbirlar har bir inson, ayniqsa, yoshlar va xotin-qizlarning o‘z salohiyatini maksimal darajada ro‘yobga chiqarishi uchun sharoit yaratishga qaratilgan.

Xususan, izchil strategik qadamlar orqali barqaror taraqqiyotga erishildi. Shu tariqa, so‘nggi yillarda mamlakatda qashshoqlik darajasi 6,6 foizgacha kamaydi (2022 yilda 17 foiz, 2023 yilda 11 foiz). Nufuzli xalqaro moliya tashkilotlari ma’lumotlariga ko‘ra, O‘zbekiston Yevropa va Markaziy Osiyo davlatlari orasida bu borada eng yaxshi ko‘rsatkichlardan birini namoyish etdi.

O‘zbekiston 2030-yilgacha yalpi ichki mahsulotni ikki barobarga oshirish, daromadi o‘rtachadan yuqori bo‘lgan davlatlar guruhiga kirish va barqaror rivojlanish bo‘yicha xalqaro majburiyatlarini bajarishni maqsad qilib qo‘ygan. Shu munosabat bilan aholi turmush darajasini har tomonlama yuksaltirishga qaratilgan “Qashshoqlikdan farovonlik sari” milliy dasturi amalga oshirilmoqda.

Ikkinchidan,ta’lim tizimiga alohida e’tibor qaratildi.

Shu nuqtai nazardan Sh. Mirziyoyevning Butunjahon kasb-hunar taʼlimi sammitini Oʻzbekistonda oʻtkazish tashabbusi toʻliq asosli va oʻz vaqtida boʻldi. Bu taklif, ayniqsa, malakali kadrlarning global tanqisligi fonida dolzarbdir. Bu holat, YuNESKO maʼlumotlariga koʻra, taʼlimning nafaqat anʼanaviy bilimlarni, balki “XXI asr kompetensiyalari”ni ham talab qiladigan yangi voqeliklarga yetarli darajada moslashtirilmagani bilan bogʻliq.

Birinchi navbatda, kasb-hunar ta'limi kadrlar resurslarining mehnat bozori talablariga javob berishini ta'minlashda muhim hisoblanadi, bu esa iqtisodiyotni jadal modernizatsiya qilish sharoitida, texnologik taraqqiyot an'anaviy bandlik modellarini buzayotgan sharoitda ayniqsa muhimdir. Bugungi kunda innovatsiyalarni ishlab chiqish va joriy etish, raqobatbardoshlikni oshirish faqat malakali mutaxassislarga qodir.

Bundan kelib chiqib, O‘zbekistonda kasb-hunar ta’limiga alohida e’tibor qaratilmoqda. O‘zbekiston Prezidenti Shavkat Mirziyoyev 2026-yilni “Yoshlarni zamonaviy kasb-hunarlarga tayyorlash yili” deb e’lon qildi va kelgusi yillarda kasb-hunar ta’limi tizimini rivojlantirishning ustuvor yo‘nalishlarini belgilab berdi.

Amalda amalga oshirilayotgan dasturlar doirasida ta’lim bilan qamrab olishni 250 foizga oshirish bo‘yicha topshiriq berildi. ta’lim muhitini yaratish va mamlakatdagi barcha 598 ta texnikumda xalqaro standartlarni joriy etish, Kasb-hunar ta’limi agentligi tashkil etilmoqda.

Bir yil ichida 100 ta texnikum Germaniya, Shveytsariya, Xitoy, Koreya va Buyuk Britaniyadagi ta’lim tashkilotlari bilan hamkorlikni yo‘lga qo‘yadi va o‘zlarining ilg‘or kasbiy ta’lim dasturini yo‘lga qo‘yadi

Dual ta'lim qamrovi 5 barobar oshishi kutilmoqda. Shu bilan birga, hamkor korxonalarga 5 milliard so‘mgacha imtiyozli kreditlar ajratilishi, dual tizim bo‘yicha talabalar uchun yagona ijtimoiy to‘lov ikki baravar kamaytirilib, biznes uchun qo‘shimcha rag‘bat bo‘ladi.

Shu nuqtai nazardan, sammitning O‘zbekistonda o‘tkazilishi global ta’lim sohasidagi muloqotni rivojlantirish uchun yangi imkoniyatlar ochmoqda. Tadbirda raqamli texnologiyalarni joriy etish va ta’lim dasturlarini tez o‘zgaruvchan mehnat bozori ehtiyojlariga moslashtirish masalalariga e’tibor qaratiladi. Forum nafaqat ta’lim sifatini oshirish, balki yoshlar uchun imkoniyatlarni kengaytirish, ishsizlik darajasini pasaytirish va ijtimoiy barqarorlikni mustahkamlashga ham xizmat qiladi.

Uchinchidan, Prezidentimiz yoshlar kun tartibiga alohida e’tibor qaratdi. yosh avlod vakillarini jalb etish va shtab-kvartirasi O‘zbekistonda bo‘lganTinchlik uchun Butunjahon yoshlar harakatini tashkil etish tashabbusini ilgari surdi.

Bu tashabbus, ayniqsa, yoshlar soni tez o‘sib borayotganini hisobga olgan holda dolzarbdir. Bugungi kunda dunyoda 15 yoshdan 24 yoshgacha bo‘lgan 1,2 milliard yoshlar bor, bu dunyo aholisining 16 foizini tashkil qiladi. 2030-yilga borib ularning soni 1,3 milliardga yetadi.

Bundan kelib chiqib, 2018-yildan buyon BMT tomonidan yoshlar siyosatining asosiy yo‘nalishlari va yoshlar muammolarini hal etish yo‘llarini belgilab beruvchi 10 dan ortiq xalqaro aktlar qabul qilindi. 2024-yilda “Kelajak avlodlar to‘g‘risida”gi deklaratsiyaning qabul qilinishi va BMT tizimida yangi lavozim – kelajak avlodlar bo‘yicha maxsus elchi lavozimining joriy etilgani bu boradagi masala muhimligidan yorqin dalolatdir.

O‘zbekistonda yoshlar masalasiga, ularning barcha sohalarda salohiyatini yuzaga chiqarishga, qonunchilik bazasi va dasturlarini takomillashtirishga katta ahamiyat berilmoqda. Xususan, O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasining yangi tahririda XIV bob yoshlarning huquqlari, erkinliklari va qonuniy manfaatlarini himoya qilishga bag‘ishlangan.

O‘zbekistonda yoshlarga oid davlat siyosatini rivojlantirish konsepsiyasi hayotga tatbiq etilmoqda, bu esa “BMT yoshlar manfaatlari yo‘lida yoshlar bilan ishlash” tamoyiliga asoslanadi. Strategiya.

Konseptsiya doirasida sifatli bilim olish uchun barcha shart-sharoitlar yaratilgan. Ayni paytda 2 ming nafardan ziyod talaba-yoshimiz dunyoning nufuzli universitetlarida tahsil olmoqda, ularning 750 nafari “El-yurt umidi” jamg‘armasi hisobidan davlat tomonidan moliyalashtirilmoqda. Ta’kidlash joizki, o‘tgan yili O‘zbekiston yoshlari eng yaxshi 500 ta oliy o‘quv yurtiga kirish bo‘yicha Markaziy Osiyoda 1-o‘rinni egalladi.

Yoshlar bandligi bilan bog‘liq muammolar hal etilmoqda. Amaliy chora-tadbirlar sifatida yoshlarni kasbga tayyorlash va tadbirkorlik tashabbuslarini qo‘llab-quvvatlash dasturlari tasdiqlandi va amalda.

Davlat rahbarining farmoniga muvofiq, 2025–2027-yillarda 350 ming nafar yoshlarni qamrab olgan “Yoshlar biznesi” dasturi amalga oshiriladi. Unda kamida 100 ming qo‘shimcha ish o‘rni yaratish, yosh tadbirkorlarga har tomonlama xizmatlar ko‘rsatish hamda ish boshlagan tadbirkorlik subyektlari va investitsiya loyihalarini imtiyozli moliyalashtirish ko‘zda tutilgan. Mirziyoyev xotin-qizlarning davlat, siyosiy va tadbirkorlik hayotidagi rolini kuchaytirish mamlakatimiz barqaror rivojlanishining eng muhim sharti ekanini taʼkidladi.

Birlashgan Millatlar Tashkilotining 2025 yilgi gender sharhi hisobotida ta'kidlanganidek, gender raqamli farqni qisqartirishning o'zi butun dunyo bo'ylab 343,5 million ayolga foyda keltirishi, 2050 yilga kelib 30 million ayolni qashshoqlikdan xalos qilishi va 2030 yilga kelib global yalpi ichki mahsulotning 1,5 trillion dollar o'sishini ta'minlashi mumkin

. style="text-align:justify">O‘zbekistonda xotin-qizlarning siyosiy, ijtimoiy va iqtisodiy faolligini oshirish, gender tengligini ta’minlash, xotin-qizlarning huquq va manfaatlarini ta’minlashga qaratilgan keng ko‘lamli chora-tadbirlar amalga oshirilmoqda.

Bu boradagi ishlar asosi xalqaro standartlarga javob beradigan zamonaviy qonunchilik bazasidir. O‘tgan besh yilda 80 dan ortiq me’yoriy-huquqiy hujjatlar, jumladan, “Ayollar va erkaklarning teng huquq va imkoniyatlari kafolatlari to‘g‘risida”gi, “Ayollarni zulm va zo‘ravonlikdan himoya qilish to‘g‘risida”gi qonunlar qabul qilindi. Amalda yangi mexanizmlar joriy etilmoqda: qonun loyihalarini gender ekspertizasidan o‘tkazish, genderga yo‘naltirilgan byudjetni shakllantirish, gender auditini o‘tkazish.

Gender tengligi siyosatini to‘g‘rilash va uning barcha sohalarda va tarmoqlarda to‘liq amalga oshirilishini ta’minlash maqsadida 2030-yilgacha bo‘lgan davrga mo‘ljallangan Gender strategiyasi qabul qilindi. belgilangan vazifalar hisobga olinib, yetakchi ayollarni tayyorlash ishlari olib borilmoqda. Joriy yilda Oliy Majlis Senati Xotin-qizlarning rolini oshirish bo‘yicha Respublika komissiyasi, BMTTD va Buyuk Britaniya hukumati ko‘magida siyosiy partiyalar vakillari uchun o‘quv dasturini yo‘lga qo‘ydi. Aytish joizki, davlat boshqaruvida ayollarning ulushi 2017-yilda 27 foizga oshgan bo‘lsa, bugungi kunda 35 foizga yetdi.

olib borilayotgan siyosatning har tomonlama mazmunliligi xalqaro kuzatuvchilar tomonidan yuqori baholandi. Gender tengligi reytingida mamlakat 52-oʻringa koʻtarildi(2022-yilda 103-oʻrin) – Markaziy Osiyodagi eng yaxshi koʻrsatkich.

Bu yil O‘zbekistonda BMT Ayollar tashkilotining vakolatxonasining rasmiy ochilishi BMT va O‘zbekiston o‘rtasidagi davom etayotgan hamkorlikning yangi davrini boshlab berdi. Bu, shuningdek, mamlakatimizda gender tengligini ta’minlash borasida erishilgan yutuqlar xalqaro miqyosda e’tirof etilganidan dalolat, shuningdek, BMTning yanada inklyuziv va adolatli jamiyat barpo etish borasidagi qat’iy intilishining ifodasidir.

Mazkur mavzuni xalqaro miqyosda eng yuqori darajaga olib chiqqan davlatimiz rahbari Osiyo ayollari forumini

muntazam ravishda o‘tkazish tashabbusi bilan chiqdi. style="text-align:justify">Forum birinchi marta 2024-yilda Samarqandda o‘tkazilgan; uni chaqirish tashabbusi O‘zbekiston Prezidenti Shavkat Mirziyoyev tomonidan BMT Bosh Assambleyasining 78-sessiyasida ilgari surilgan.

Ushbu keng ko‘lamli tashabbus BMTning “Ayollar, tinchlik, xavfsizlik” global strategiyasiga uzviy mos keladi va ushbu tadbirning muntazam o‘tkazilishi Forum O‘zbekistonda ushbu sohada amalga oshirilayotgan islohotlarga salmoqli qo‘shimcha bo‘ldi. Zero, forum ayollarning boshqaruvdagi ishtirokini kengaytirish va iqtisodiyotdagi rolini kuchaytirish bo‘yicha o‘zaro tajriba almashish uchun o‘ziga xos maydon bo‘lib xizmat qilmoqda. BMT ma'lumotlariga ko'ra, bugungi kunda Osiyo qit'asida 4,82 milliard kishi istiqomat qiladi, bu dunyo aholisining 60,6 foizini tashkil qiladi. Ulardan 2,3 milliard nafari ayollar, yaʼni viloyat umumiy aholisining 48,8 foizini tashkil etadi.

Umuman olganda, Prezident Shavkat Mirziyoyevning BMT Bosh Assambleyasining 80-yillik yubiley sessiyasida soʻzlagan nutqida Oʻzbekistonning 2030-yilgacha barqaror rivojlanish kun tartibiga qatʼiy sodiqligi yana bir bor tasdiqlandi. Hisobotda bayon etilgan tashabbuslar inson kapitali va global birdamlik taraqqiyotning asosiy manbasi bo‘lgan kelajak haqidagi tasavvurni aks ettiradi.

Shaxnoza Qodirova,

Institut kafedra mudiri

Studio

Studio style="text-align:right">O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti huzurida