O'zbekiston va MDH mamlakatlari o'rtasidagi turizm aloqalarining rivojlanishi: dinamikasi va istiqbollari

So'nggi yillarda O'zbekistonda CIS mamlakatlari bilan hamkorlikka alohida e'tibor qaratib, xalqaro turizm sohasida sezilarli yutuqlarga erishildi. Bu hudud Oʻzbekiston bilan tarixan yaqin madaniy, iqtisodiy va gumanitar aloqalarga ega boʻlib, bu sayyohlarning faol almashinuvi va turizm sohasida qoʻshma tashabbuslarning rivojlanishiga xizmat qilmoqda.

2024-yilning yanvar-avgust oylari va 2025-yillar uchun statistik maʼlumotlarga koʻra, Oʻzbekistonga tashrif buyuruvchilar soni jami 6 milliondan 67 million nafarga oshgan. Yiliga 15-20% ga o'sish 7,5 mln. 2025-yil oxiriga kelib 11 milliondan ortiq xorijiy sayyoh kelishi kutilmoqda.

MDH davlatlari orasida Qozog‘iston, Qirg‘iziston va Tojikiston eng muhim turistlar manbalari bo‘lib qolmoqda. 2024-yilning yanvar-avgust oylarida Qozog‘iston O‘zbekistonga 2,1 milliondan ortiq, Qirg‘iziston 1,78 millionga yaqin, Tojikiston esa 1,6 millionga yaqin sayyoh yuborgan. 2025-yilda Qirg‘iziston ziyoratchilar soni bo‘yicha Qozog‘istondan biroz o‘zib ketdi – 2,16 millionga nisbatan 1,77 million, bu turizm sohasida ikki tomonlama aloqalarni mustahkamlashdagi ijobiy tendensiyadan dalolat beradi. Tojikiston ham oʻsishni koʻrsatdi – qariyb 1,7 million sayyoh.

Anʼanaviy yetakchilardan tashqari, yanvar-avgust oylarida Turkmanistondan kelgan sayyohlar soni sezilarli darajada oshdi – 2024-yildagi 125 mingdan 2025-yilda 243 mingga yetdi. Bu oʻsish Oʻzbekistonning barcha qoʻshni mamlakatlar uchun sayyohlik jozibadorligi oshib borayotganini tasdiqlaydi. style="text-align:justify">Ozarbayjon, Belarus, Moldova, Armaniston, Ukraina va Rossiya kabi sayyohlari kam bo'lgan MDH davlatlari ham ijobiy dinamikani qayd etmoqda. Xususan, yanvar-avgust oylarida rossiyalik sayyohlar sonining 2024-yildagi 587 ming nafardan 2025-yilda 663 ming nafardan oshgani ikki davlat oʻrtasidagi turizm va madaniy aloqalarning mustahkamlanganidan dalolatdir.

MDHdan turistlar oqimining o‘sishi ko‘p jihatdan O‘zbekistonda infratuzilmani yaxshilash, viza olish tartib-taomillarini soddalashtirish, shuningdek, turizm brendlarini faol targ‘ib qilish bo‘yicha amalga oshirilayotgan keng qamrovli ishlar bilan bog‘liq. Transport aloqalarining rivojlanishi, zamonaviy xizmatlarning joriy etilishi va sayyohlik mahsulotlari turlarining kengayishi O‘zbekistonni qo‘shni davlatlardan kelgan mehmonlar uchun tobora jozibador qilmoqda.

O‘zbekiston Buyuk Ipak yo‘lining tarixiy markazi va durdonasi, jahon madaniyati va sivilizatsiyalari chorrahasidir. Mamlakatda 8 mingdan ortiq madaniy meros obyektlari mavjud. Ulardan 209 tasi YuNESKOning Butunjahon merosi ro‘yxatiga kiritilgan to‘rtta muzey shaharlari tarkibiga kiradi.

Qadimiy Samarqand, Buxoro, Xiva shaharlaridagi muhtasham obidalar viloyatning boy merosi bilan yaqindan tanishish istagida bo‘lgan ko‘plab sayyohlarni o‘ziga jalb etmoqda. Samarqand buyuk sarkarda Amir Temur saltanatining qadimiy poytaxti boʻlib, unda eng goʻzal Registon ansambli, Ulugʻbek rasadxonasi va musulmonlar uchun eng muhim Imom Al-Buxoriy majmuasi, Bahouddin Naqshband majmuasi bilan butun islom olamiga mashhur boʻlgan ajoyib Buxoro shahri, Ark qalʼasi va K. shahar bilan – ochiq osmon ostidagi Ichan-Qaloy muzeyi va albatta Amir Temur tug‘ilgan va u yerda Oq-Saroy saroyini qurgan Shahrisabz shahri.

O‘zbekiston poytaxti Toshkent shahri geografik markaz va Markaziy Osiyoni Sharq va G‘arbiy bog‘lovchi eng yirik ko‘prikdir. Ko'plab qiziqarli diqqatga sazovor joylar, jumladan, zamonaviylik va qadimiy Sharq me'morlari joylashgan Toshkentda sayyohlar ajoyib his-tuyg'ular va taassurotlar olishlari mumkin.

O'zbekiston nafaqat tarixiy shaharlar, balki juda ko'p tabiiy diqqatga sazovor joylar: G'arbiy Tyan-Shan va Pomir-Oloyning go'zal tog'lari, sirli g'orlar, cheksiz Qizilqum cho'li, ko'plab ko'llar, Ustyurt platosi va Qoraqalpog'istondagi Orol dengizi

. style="text-align:justify">ta’kidlash joizki, O‘zbekistonxavfsizlik, tarixiy diqqatga sazovor joylar, oilaviy turizm, gastronomiya va hokazolar bo‘yicha jahon turizm reytingida yuqori o‘rinlarni egallaydiMamlakatimizning barcha sayyohlik markazlarida sayyohlik politsiyasining barcha xorijlik tashrif buyuruvchilari doimiy ravishda o‘zlarini xavfsiz his qilishlari tufaylisayyohlik politsiyasini tashkil etadi. Shu bilan birga, oxirgi 10 yil davomida O‘zbekistonda sayyohlar xavfsizligini ta’minlash bilan bog‘liq O‘zbekistonning turistik imidjiga salbiy ta’sir ko‘rsatishi mumkin bo‘lgan hodisalar kuzatilmagan.

Mamlakatda yoshlar turizmiga katta e'tibor qaratilmoqda; turli ishlab chiqarish ob’ektlariga tashrif buyurish uchun tarixiy mavzular, ekoturizm, ekstremal turizm, sanoat turizmi bo‘yicha maxsus ekskursiyalar shakllantirilib, bular ham ularga keyingi kasbiy yo‘l-yo‘riq vazifasini o‘taydi.

O‘zbekiston hukumati turizm sohasida faoliyat yurituvchi erkin biznes zonalari uchun turizm salohiyati yuqori bo‘lgan bir qancha hududlarni belgilab berdi. Turizm sohasiga xorijiy sarmoyalarni jalb qilish uchun sharoitlar yaratildi. Investorlarni rag‘batlantirish maqsadida mehmonxona sektori, sayyohlik majmualari va infratuzilmalarini qurish uchun turli imtiyozlar joriy etildi. MDH davlatlarining biznes vakillari Oʻzbekiston turizm sanoatida 100 ta xorijiy investitsiyalar ishtirokidagi korxonalar va qoʻshma korxonalar tashkil etuvchi eng faol investorlar hisoblanadi. O‘zbekiston rossiyalik investorlarni Chorvoq, Chimyon, Nanay, Boysun, Maydanak, Miraki, Parkent, Ohangaron, Angren, Oqchako‘l, To‘dako‘l, Aydarko‘l va boshqa turistik zonalari hududidagi qo‘shma loyihalarda faol ishtirok etishga taklif qiladi.

MDH davlatlari bilan turizmni rivojlantirish nafaqat iqtisodiy o‘sish omiliga, balki davlatlararo aloqalarni, madaniy almashinuv va xalqlar o‘rtasidagi do‘stlikni mustahkamlashning muhim elementiga aylanib bormoqda. Sayyohlar oqimining o‘sishi yangi ish o‘rinlari yaratilishi, kichik va o‘rta biznesning rivojlanishi hamda aholi turmush darajasining oshishiga xizmat qilmoqda.

O‘zbekiston va MDH davlatlari o‘rtasidagi turizm aloqalarini yanada rivojlantirish istiqbollari juda istiqbolli ko‘rinadi. Hamkorlikni mustahkamlash, tajriba almashish va innovatsion yechimlarni joriy etish mintaqani Yevroosiyodagi eng jozibador va jadal rivojlanayotgan sayyohlik yo‘nalishlaridan biriga aylantiradi.

O‘zbekiston Turizm qo‘mitasi mamlakatlarimiz turizm biznesini qo‘shma loyihalarni amalga oshirishda qo‘llab-quvvatlashga tayyor, hamda barcha toifadagi sayyohlik mamlakatlarida qulay sayohat qilishlari uchun barcha zarur shart-sharoitlarni yaratish

. style="text-align:right">Shuhrat Isaqulov,

transport va logistikani rivojlantirish boshqarmasi boshlig‘i