O‘zbekiston Investitsiyalar, sanoat va savdo vazirligi 2017-2025-yillarda davlat qarzi bo‘yicha qanday ishlar amalga oshirilganini tushuntirdi.

Muhimi: investitsiyalar va tashqi moliyalashtirish mavzusi doimo qiziqish va savollar tug‘diradi. Bu normal holat – jamiyat resurslar qayerdan kelib chiqishi va mamlakat qanday natijalarga erishayotganini tushunishni istaydi.

Bu yerda asosiy tamoyil oddiy: sarmoya va resurslarni jalb qilishdan maqsad aholi turmush darajasini oshirishdan iborat. Gap “chiroyli hisobotlar” va “ta’sirli raqamlar” haqida emas, balki kundalik hayotda sezilayotgan aniq yaxshilanishlar haqida bormoqda: ish o‘rinlari va oilalar daromadlari, infratuzilma, toza suv, energiya, transport, sifatli ijtimoiy xizmatlardan foydalanish.

Iqtisodiy mantiq ham aniq: iqtisodiyot tezroq o‘sishi uchun resurslar, yangi kapital, texnologiyalar, uskunalar kerak. Agar mamlakat resurslarni jalb qilishni to‘xtatsa, o‘sish sekinlashadi: ish o‘rinlari kamroq yaratiladi, yo‘llar va ijtimoiy infratuzilmani yangilash, suv ta’minotini kengaytirish va arzon energiya bilan ta’minlash qiyinlashadi.

Shuning uchun O‘zbekistonda investitsiyalarni jalb qilish – iqtisodiy rivojlanishni jadallashtirish, yalpi ichki mahsulot o‘sishi va natijada aholi turmush sifatini oshirish bo‘yicha izchil ishlar olib borilmoqda. 2020-yildan buyon o‘rtacha umr ko‘rish davomiyligi barqaror o‘sib borayotgani – 2024-yilda 73,4 yoshdan 75,1 yoshgacha bo‘lganligi e’tiborga molik.

Shu bilan birga, odamlar uchun shiorlar emas, balki o‘lchash mumkin bo‘lgan natijalar – ko‘rish va baholash mumkin bo‘lgan o‘zgarishlar muhim ahamiyatga ega.

Ko'rsatkich tuzilishiga ko'ra. O‘zbekistonning umumiy tashqi qarzi 2025-yil 1-oktabr holatiga ko‘ra 75,4 milliard dollarni tashkil qildi. Shundan 37,4 milliard dollar davlat tashqi qarziga to‘g‘ri keladi. Qolgan 38 milliard dollar davlat kafolatisiz xususiy va davlat korxonalaridan olingan qarzlar (korporativ qarz).

Xalqaro tasnifga ko‘ra, O‘zbekistonda davlat qarzi darajasi o‘rtacha va boshqarilishi mumkin deb hisoblanganini alohida ta’kidlash zarur. Hukumatning 37,6 milliard dollarlik tashqi qarzi YaIMning qariyb 26 foiziga teng (rasmiy YaIM 145 milliard dollar atrofida). Bu jahon amaliyotida makroiqtisodiy barqarorlik uchun potentsial xavfli deb hisoblanadigan indikativ chegaraviy qiymatlardan sezilarli darajada pastdir.

2017-2025-yillarda davlat qarzi orqali nimalar amalga oshirildi:

470 km temir yo'l liniyalari elektrlashtirildi;

-6 793 km ichimlik suvi va 664 km kanalizatsiya tarmoqlari qurildi;

59 km, issiqlik ta'minoti magistral, 162 km. taqsimlash inshootlari va 31 ta nasos stansiyalari kanalizatsiya qurildi;

-2737 MVt qo‘shimcha elektr quvvati yaratildi, 1106 km yuqori voltli elektr tarmoqlari tortildi;

- qo‘shimcha 40 MVt quvvat ishlab chiqarishni ishga tushirish ta’minlandi 16 423 million kVt/soat elektr va 551,8 ming Gkal issiqlik energiyasi

transport va shahar xizmatlarini modernizatsiya qilish:

-4 ta Boeing 787-8 samolyoti xarid qilindi;

-2 ta tezyurar yo'lovchi poyezdi Talgo-250;

-30 ta elektrovozlar faqat<-align: justify; metro - 70 ta avtomobil va 29 ta poyezd;

-1900 ta avtobus;

-1000 ta tez tibbiy yordam mashinasi;

-541 dona maishiy yig'ish texnikasi

justify;">-13 ta issiqlik qozonlari.

Ta'lim va ijtimoiy soha:

60 ta oliy o‘quv yurtida 119 ta o‘quv va ilmiy laboratoriya tashkil etilgan;

ta'lim muassasalari mebel bilan jihozlangan. o‘quv materiallari va orgtexnika.

Qishloq va suv xo‘jaligi:

1593,1 km ariq qayta tiklandi;

3396 ta gidrotexnik inshoot modernizatsiya qilindi. justify;">423 vertikal quduq qurildi;

2,2 ming gektar maydonda zamonaviy issiqxonalar va 12,6 ming gektar maydonda intensiv bog‘lar barpo etildi;

m

sig‘imi 49 ming tonna