Markaziy Osiyo davlatlari rahbarlarining maslahat uchrashuvi: sarmoyaviy va sanoat hamkorligining yangi imkoniyatlari

Markaziy Osiyo davlatlari rahbarlarining maslahat uchrashuvlari mintaqaviy iqtisodiyotni rivojlantirishning umumiy mexanizmiga bosqichma-bosqich o‘tishning asosiy mexanizmi hisoblanadi. O‘zbekiston o‘zaro savdoni mustahkamlash, sanoat kooperatsiyasini rivojlantirish va barqaror transport-logistika zanjirlarini yaratishga qaratilgan integratsiya jarayonlarining faol tashabbuskorlaridan biridir. Bugungi kunda mintaqa siyosiy muloqotdan investitsiyalar, innovatsiyalar va sanoatlashtirishga asoslangan amaliy sheriklikka faol o‘tmoqda.

Huquqiy bazani uyg‘unlashtirish, to‘siqlarni bartaraf etish va yagona sanoat standartlarini yaratish bo‘yicha olib borilayotgan izchil ishlar Markaziy Osiyo mamlakatlari uchun kapital jalb etish, energetika, mashinasozlik va sanoatda qo‘shma loyihalarni amalga oshirishda yangi imkoniyatlar ochmoqda. style="text-align: justify;">Savdo va sarmoyaviy hamkorlik arxitekturasi

Mintaqa mamlakatlari o‘rtasidagi huquqiy baza, birinchi navbatda, erkin savdo, sarmoyalarni o‘zaro himoya qilish va ikki tomonlama soliqqa tortishdan qochish to‘g‘risidagi hukumatlararo kelishuvlar asosida shakllantiriladi. Mazkur hujjatlar tadbirkorlik faoliyatini amalga oshirish, qo‘shma korxonalarni rivojlantirish va savdo to‘siqlarini bartaraf etish uchun qulay shart-sharoitlarni ta’minlaydi. Markaziy Osiyoning barcha davlatlari bilan hamkorlikda ish olib borayotgan hukumatlararo komissiyalar aniq yechimlarni ishlab chiqish uchun barqaror platformaga aylandi, bosh vazirlar va tegishli vazirlarning muntazam uchrashuvlari yangi loyihalarni ishga tushirish, sanoat kooperatsiyasini modernizatsiya qilishga xizmat qilmoqda.

Qozog'iston: strategik hamkor va mintaqadagi eng yirik savdo bozori

Qozog'iston O'zbekistonning Markaziy Osiyodagi yetakchi hamkori bo'lib qolmoqda. 2025-yilning yanvar-sentyabr oylari oxirida mamlakatlar o‘rtasidagi tovar ayirboshlash hajmi 3,48 milliard dollarni tashkil etib, 15,5 foizga o‘sdi. Eksport 1,06 milliard dollar, import 2,42 milliard dollarni tashkil etdi.

Savdo munosabatlarida tovar va xizmatlarning faol harakatini ta'minlovchi erkin savdo rejimi joriy etilgan.

O'zbekiston eksportining asosiy yo'nalishlari qatorida mashinasozlik mahsulotlari va qurilish-texnika sanoati kompleksi va qurilish-texnika sanoati kiradi. O‘zbekiston Qozog‘istonga sabzavot, meva, tayyor to‘qimachilik mahsulotlari, sement, plastmassa buyumlari va mineral suvlarni faol yetkazib bermoqda. Oʻz navbatida sanoat xomashyosi, asbob-uskunalar, metall va oziq-ovqat mahsulotlari import qilinadi. Mamlakatda Qozog‘iston kapitali ishtirokidagi 1,1 mingdan ortiq korxona ro‘yxatga olingan bo‘lib, ular savdo, IT-xizmatlar, qurilish va moliya sohalarida faoliyat ko‘rsatmoqda.

Hududlararo hamkorlik forumi tufayli ikki davlat o‘rtasidagi mintaqalararo aloqalar mustahkamlanib, har yili o‘nlab shartnomalar va loyiha yo‘l xaritalari imzolangan

justify;">Qirg‘iziston: sanoat kooperatsiyasini chuqurlashtirish

O‘zbekiston va Qirg‘iziston o‘rtasidagi munosabatlar so‘nggi yillarda strategik sheriklik darajasiga ko‘tarildi. Sanoatning ustuvor yoʻnalishlarini rivojlantirish toʻgʻrisidagi bitim, 2023–2025-yillarga moʻljallangan strategik savdo-iqtisodiy sheriklik dasturi va 2030-yilgacha tovar ayirboshlash hajmini oshirish boʻyicha chora-tadbirlar rejasi qonunchilik bazasining asosini tashkil etadi.

2025-yilning yanvar-sentyabr oylaridagi ma’lumotlarga ko‘ra, tovar ayirboshlash hajmi 672,8 million dollarni tashkil etib, 14,7 foizga o‘sdi. Eksport 422,1 million dollarga, import 250,7 million dollarga oshdi.

O‘zbekistonning Qirg‘izistonga eksporti to‘qimachilik va oziq-ovqat mahsulotlari, elektrotexnika mahsulotlari, qurilish materiallari, shuningdek, mashina va uskunalar bilan ifodalanadi. Qirg‘iziston O‘zbekistonga mineral yoqilg‘i, rudalar, qishloq xo‘jaligi mahsulotlari va oziq-ovqat mahsulotlarini eksport qiladi.

O‘zbekistonda Qirg‘iziston kapitali ishtirokida 300 dan ortiq korxona faoliyat yuritayotgani biznesning o‘zaro manfaatdorligidan dalolat beradi. Ikki davlat shaharlari oʻrtasida yangi avtobus va poyezd yoʻnalishlari yuk tashish hajmini oshirish va turizmni rivojlantirishga yordam bermoqda, ayni paytda yengil sanoat va energetika sohasidagi hamkorlikni kengayayotgani hamkorlikni tobora keng qamrovli qilmoqda.

Tojikiston: sanoat integratsiyasini kengaytirish va qoʻshma sarmoyalar

Tojikistonning muhim iqtisodiy hamkori boʻlib qolmoqda. Mamlakatlar oʻrtasida Erkin savdo toʻgʻrisida bitim mavjud boʻlib, savdo-iqtisodiy hamkorlik boʻyicha hukumatlararo komissiya sanoat va infratuzilma sohasidagi loyihalarni muvofiqlashtirishni taʼminlaydi.

2025-yilning yanvar-sentyabr oylarida tovar ayirboshlash hajmi 571,3 million dollarni tashkil etib, 17,6 foizga oshgan. Eksport 406,3 million dollarni, import 165 million dollarni tashkil etdi

Tovar ayirboshlash o'sishi to'qimachilik, oziq-ovqat va kimyo tovarlari yetkazib berish, shuningdek, transport va logistika sohasidagi xizmatlar hisobiga ta'minlandi. Tojikistonda o‘zbek sarmoyasi ishtirokida yuzdan ortiq, O‘zbekistonda esa tojikistonlik sarmoyasi ishtirokida uch yuzdan ortiq korxona faoliyat yuritmoqda.

Kapitali 100 million dollarga oshirilgan Oʻzbekiston-Tojikiston sarmoyaviy kompaniyasining faoliyati sarmoyaviy yaqinlashuv ramziga aylandi. Kompaniya oziq-ovqat mahsulotlarini qayta ishlash, makaron mahsulotlari ishlab chiqarish va oziq-ovqat sanoatini modernizatsiya qilish sohasidagi loyihalarni moliyalashtiradi

Turkmaniston: sanoat va logistika sohasida sheriklikni mustahkamlash

Turkmaniston bilan iqtisodiy hamkorlik sanoatning ilg'or rivojlanishi va energetika sohasidagi hamkorlik va kengayishi bilan tavsiflanadi. Uzoq muddatli hamkorlik va sarmoyalarni oʻzaro himoya qilishning asosiy yoʻnalishlari boʻyicha hukumatlararo kelishuvlar tadbirkorlik faoliyati uchun barqaror huquqiy asos yaratmoqda

2025-yilning yanvar-sentyabr oylari yakunlariga koʻra, tovar ayirboshlash 750 million dollarni tashkil etdi, shundan eksport 111,1 million dollarga yetdi (%36), import (+26,3 million dollar). million

O‘zaro yetkazib berishlar keng turdagi tovarlarni qamrab oladi: O‘zbekiston mineral yoqilg‘i, kimyo va sanoat mahsulotlari, mashina va uskunalar, Turkmanistondan esa xomashyo va neft-kimyo mahsulotlari eksport qilinadi. O‘zbekistonda turkmaniston kapitali ishtirokida qadoqlash materiallari, mebel ishlab chiqarish, to‘qimachilik va neft mahsulotlarini qayta ishlash bo‘yicha loyihalarni amalga oshirayotgan 200 ga yaqin korxona faoliyat ko‘rsatmoqda.

Transport kooperatsiyasi rivojlanmoqda, jumladan, harakat tarkibini ta’mirlash va Shovot-Toshhovuz chegara savdo zonasini rivojlantirish bo‘yicha qo‘shma loyihalar

Savdo-iqtisodiy hamkorlik natijalari mintaqa hamkorlikning sifat jihatidan yangi bosqichiga o‘tishga tayyor ekanligini ko‘rsatmoqda. O‘zbekiston hamkorlari bilan birgalikda sanoat siyosati, transport logistikasi va investitsiya mexanizmlariga umumiy yondashuvlarni shakllantirmoqda. Qo‘shma sanoat zonalarini tashkil etish, transchegaraviy sarmoyalarni rag‘batlantirish va yuqori qo‘shimcha qiymatga ega mahsulotlarni ilgari surish bo‘yicha tashabbuslar tobora rivojlanib bormoqda.

Markaziy Osiyo davlat rahbarlarining Maslahat uchrashuvi kontekstida bu tendentsiyalar alohida ahamiyat kasb etmoqda. Barqaror oʻsishni taʼminlash, “yashil” loyihalarni amalga oshirish va hududni texnologik modernizatsiya qilishga eʼtibor qaratilmoqda. Sanoat va sarmoya sohasidagi hamkorlik mintaqaviy mustaqillik va raqobatbardoshlikni mustahkamlashning asosiy vositasiga aylanmoqda.

Markaziy Osiyo davlatlarining sa'y-harakatlarini o'zaro ishonch va pragmatizm asosida birlashtirish butun mintaqa uchun mustahkam iqtisodiy poydevorni tashkil etadi. Birgalikda rivojlanish g‘oyasini faol ilgari surayotgan O‘zbekiston integratsiyaning tabiiy markazi va Markaziy Osiyoda yangi sanoat davri tashabbuskoriga aylanmoqda.