COP31: O‘zbekiston xalqaro hamjamiyatga yangi iqlim tashabbuslari va amaliy yechimlarini taqdim etadi
2026-yil 9–20-noyabr kunlari Turkiyaning Antaliya shahrida BMTning Iqlim o‘zgarishi to‘g‘risidagi doiraviy konvensiyasi tomonlarining 31-konferensiyasi (COP31) bo‘lib o‘tadi.
2026-yil 9–20-noyabr kunlari Turkiyaning Antaliya shahrida BMTning Iqlim o‘zgarishi to‘g‘risidagi doiraviy konvensiyasi tomonlarining 31-konferensiyasi (COP31) bo‘lib o‘tadi. O‘zbekiston xalqaro iqlim forumida faol ishtirok etib, iqlim o‘zgarishiga qarshi kurashish, atrof-muhitni muhofaza qilish va yashil iqtisodiyotga o‘tish sohalaridagi milliy tashabbuslari, istiqbolli loyihalari hamda amaliy tajribasini taqdim etadi.
Mamlakat ishtirokining asosiy maydonlaridan biri 8–20-noyabr kunlari faoliyat yuritadigan O‘zbekiston milliy paviloni bo‘ladi. Bu yerda davlat organlari, xalqaro tashkilotlar, moliya institutlari, ilmiy jamoatchilik, biznes vakillari hamda yoshlar ishtirokida qator mavzuli tadbirlar o‘tkazilishi rejalashtirilgan. Asosiy e’tibor milliy iqlim ustuvor yo‘nalishlarini ilgari surish, xalqaro hamkorlikni kengaytirish va ekologik hamda iqlim loyihalarini amalga oshirish uchun investitsiyalar jalb etishga qaratiladi.
So‘nggi yillarda O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti rahbarligida mamlakatda atrof-muhitni muhofaza qilish, iqlim o‘zgarishiga qarshi kurashish, yashil iqtisodiyotni rivojlantirish va tabiiy resurslardan oqilona foydalanishga qaratilgan keng ko‘lamli islohotlar amalga oshirilmoqda. Bunda zamonaviy texnologiyalarni joriy etish, ekologik ilm-fanni rivojlantirish va mamlakatning ilmiy-ta’lim salohiyatini mustahkamlashga alohida e’tibor qaratilmoqda.
Ekologiya va iqlim o‘zgarishi milliy qo‘mitasi huzurida Iqlim o‘zgarishi milliy markazi va Green University faoliyat yuritib, ekologik va iqlim siyosatini ilmiy, tahliliy hamda ekspertlik jihatidan qo‘llab-quvvatlamoqda. Markaz iqlimga oid milliy hujjatlarni ishlab chiqish, moslashuv va issiqxona gazlari tashlamalarini qisqartirish bo‘yicha loyihalarni tayyorlash, shuningdek, xalqaro iqlim moliyalashtirishini jalb etishda ishtirok etadi. Green University ekologiya, iqlim o‘zgarishi va tabiiy ekotizimlarni tiklash yo‘nalishlarida ilmiy tadqiqotlarni rivojlantirmoqda. 2026-yilda universitet huzurida o‘rmon va manzarali o‘simliklar bo‘yicha innovatsion laboratoriya hamda sifatli ko‘chat materiallarini yetishtirishga mo‘ljallangan In-Vitro laboratoriyasi tashkil etildi.
COP31 doirasida Ekologiya va iqlim o‘zgarishi milliy qo‘mitasi hamda uning tizim tashkilotlari iqlim moliyalashtirishi, ekologik monitoring va tabiiy ekotizimlarni tiklash sohalaridagi tashabbuslarini taqdim etadi. O‘zbekistonning konferensiyadagi ishtiroki xalqaro hamkorlarga amalga oshirilayotgan islohotlar natijalari va barqaror, ekologik xavfsiz kelajakni shakllantirish borasidagi amaliy qadamlarni namoyish etish imkonini beradi.
Iqlim majburiyatlaridan – amaliy natijalar sari
O‘zbekiston ishtirokining asosiy yo‘nalishlaridan biri yangilangan Milliy darajada belgilangan hissa (NDC 3.0)ni amalga oshirish bo‘ladi. Belgilangan maqsadga muvofiq, mamlakat 2035-yilga qadar yalpi ichki mahsulot birligiga to‘g‘ri keladigan issiqxona gazlari tashlamalarini 2010-yildagi ko‘rsatkichga nisbatan 50 foizga qisqartirishni maqsad qilgan.
COP31 doirasida ushbu maqsadga erishish bo‘yicha milliy yondashuvlar, jumladan, qayta tiklanuvchi energiya manbalarini rivojlantirish, energiya samaradorligini oshirish, zamonaviy texnologiyalarni joriy etish va iqtisodiyotning turli tarmoqlari iqlim o‘zgarishiga bardoshliligini mustahkamlash masalalari taqdim etiladi.
Milliy pavilonda ushbu mavzularga bag‘ishlangan qator tadbirlar, jumladan, «O‘zbekistonning yangilangan Milliy darajada belgilangan hissasini (NDC 3.0) amalga oshirish: iqlim majburiyatlaridan amaliy harakatlarga sari» mavzusidagi sessiya, shuningdek, sanoatni dekarbonizatsiya qilish, iqlim moliyalashtirishi va uglerod bozorlarini rivojlantirish masalalariga bag‘ishlangan muhokamalar o‘tkaziladi.
Yana bir muhim yo‘nalish — O‘zbekistonning Climate Implementation Bridge (BRIDGE) xalqaro tashabbusidagi ishtiroki. Mamlakat BMT Taraqqiyot dasturi ishtirokida COP31 raisligi homiyligida amalga oshirilayotgan ushbu tashabbusning beshta pilot davlatidan biri sifatida tanlangan. Tashabbus milliy iqlim rejalarini aniq investitsiya loyihalariga aylantirish, xalqaro moliyalashtirishni jalb etish va ekspertlar ko‘magini ta’minlashga qaratilgan.
Iqlim o‘zgarishiga moslashuv va suv xavfsizligi – mintaqaning umumiy ustuvor yo‘nalishlari
O‘zbekiston kun tartibida iqlim o‘zgarishi oqibatlariga moslashish, suv resurslaridan oqilona foydalanish va eng zaif hududlarning barqarorligini oshirish masalalari alohida o‘rin egallaydi.
Milliy pavilonda Markaziy Osiyoning suv va iqlim barqarorligi, qishloq xo‘jaligini iqlim o‘zgarishiga moslashtirish, yerlarni tiklash hamda Orolbo‘yi mintaqasining barqarorligini oshirish masalalari bo‘yicha mavzuli muhokamalar o‘tkaziladi.
Shuningdek, tog‘li hududlardagi iqlim xatarlari, oziq-ovqat xavfsizligi, suv va iqlim sharoitlarining o‘zgarishi mamlakat iqtisodiyotiga ta’siriga ham alohida e’tibor qaratiladi.
Mintaqaviy tashabbuslardan biri iqlim o‘zgarishi bilan bog‘liq aholi migratsiyasi masalalaridagi hamkorlikni ilgari surishdan iborat. 10-noyabr kuni O‘zbekiston milliy pavilonida «Iqlim o‘zgarishi sharoitida aholi harakatchanligini qo‘llab-quvvatlash: Ipak yo‘li iqlim mobilligi deklaratsiyasi sari» mavzusida yuqori darajadagi tadbir bo‘lib o‘tadi.
Tadbir doirasida Markaziy Osiyo va Janubiy Kavkaz davlatlari tomonidan iqlim o‘zgarishi sharoitida aholi harakatchanligi to‘g‘risidagi Silk Road Declaration — Ipak yo‘li deklaratsiyasini imzolash rejalashtirilgan.
Ushbu hujjat iqlim o‘zgarishi bilan bog‘liq migratsiya masalalarida hamkorlikni mustahkamlash, zaif qatlamlarni himoya qilish va iqlim o‘zgarishi oqibatlarini bartaraf etish bo‘yicha kelishilgan yondashuvlarni ishlab chiqish uchun mintaqaviy asos bo‘lib xizmat qilishi ko‘zda tutilgan.
Bundan tashqari, O‘zbekiston qo‘shma mintaqaviy loyihalarni ilgari surishda ham ishtirok etadi. Xususan, 9-noyabr kuni Yashil iqlim jamg‘armasi tomonidan moliyalashtiriladigan, O‘zbekiston, Qirg‘iziston va Tojikiston ishtirokidagi uch tomonlama AFOLU loyihasini ishga tushirish rejalashtirilgan.
Ekotizimlarni tiklash, o‘rmonzorlar barpo etish va bioxilma-xillikni asrash
Yana bir ustuvor yo‘nalish O‘zbekistonning tabiatni muhofaza qilish va tabiiy ekotizimlarni tiklash sohasidagi tashabbuslarini taqdim etishdan iborat.
Xalqaro maydonda «Yashil makon» umummilliy loyihasini amalga oshirish, Orol dengizining qurigan tubida o‘rmonzorlar barpo etish, cho‘llanishga qarshi kurashish, degradatsiyaga uchragan yerlarni tiklash va bioxilma-xillikni saqlash bo‘yicha yondashuvlar namoyish etiladi.
Xususan, pavilyon dasturida tabiatga asoslangan yechimlarni kengaytirish, o‘rmon va landshaft loyihalarini rivojlantirish, shuningdek, ekologik tadbirlarga qo‘shimcha mablag‘ jalb etishda uglerod bozorlaridan foydalanish masalalari muhokama qilinadi.
2027–2036-yillarni BMTning o‘rmonzorlar barpo etish va o‘rmonlarni tiklash bo‘yicha Harakatlar o‘n yilligi deb e’lon qilish tashabbusi alohida ahamiyatga ega. 17-noyabr kuni O‘zbekiston va Kongo Respublikasi hamkorlikda global tashabbusni taqdim etadi hamda ushbu sohada xalqaro sheriklik masalalari bo‘yicha muloqot o‘tkazadi.
Shuningdek, Orolbo‘yi mintaqasida tabiatni muhofaza qilishga qaratilgan xalqaro konvensiyalar o‘rtasidagi hamkorlikni kuchaytirish, yer va suv resurslarini barqaror boshqarish hamda tabiiy merosni saqlashga bag‘ishlangan tadbirlar ham bo‘lib o‘tadi.
Yashil iqtisodiyot, iqlim moliyalashtirishi va innovatsiyalar
Dasturning salmoqli qismi iqlim investitsiyalarini jalb etish, aylanma iqtisodiyotni rivojlantirish va innovatsion texnologiyalarni joriy etish masalalariga bag‘ishlanadi.
Jumladan, ishtirokchilar iqlim moliyalashtirishini safarbar etishda moliya institutlari va banklarning roli, barqaror qishloq xo‘jaligi sohasidagi investitsiya imkoniyatlari hamda qurg‘oqchil yerlar uchun Markaziy Osiyo uglerod birliklari standartini ishlab chiqish masalalarini muhokama qiladi.
Alohida sessiyalarda chiqindilarni xavfsiz boshqarish, aylanma iqtisodiyotni rivojlantirish, sanoatni dekarbonizatsiya qilish va tabiiy resurslardan foydalanish samaradorligini oshirish masalalari ko‘rib chiqiladi.
Ilmiy-texnologik yo‘nalish issiqxona gazlari chiqindilarini monitoring qilish, quyosh energetikasi salohiyatini baholash, raqamli meteorologiya hamda prognozlash va erta ogohlantirish tizimlarini takomillashtirishda sun’iy intellektdan foydalanish masalalariga bag‘ishlangan muhokamalar orqali namoyon bo‘ladi.
Iqlim o‘zgarishiga bardoshli shaharlarni rivojlantirish ham muhim yo‘nalishlardan biri bo‘ladi. Ishtirokchilar shaharlarni kompleks rejalashtirish, umumfoydalanishdagi yashil hududlarni kengaytirish va shahar infratuzilmasiga tabiatga asoslangan yechimlarni joriy etish masalalarini ko‘rib chiqadi.
Yoshlar va ekologik ta’lim – kelajakka investitsiya
O‘zbekistonning COP31dagi ishtirokining muhim tarkibiy qismi ekologik ta’lim sohasidagi tashabbuslarni ilgari surish va yoshlarni iqlim kun tartibiga jalb etish bo‘ladi.
Milliy pavilyonda ekologik maktablar tarmog‘ini rivojlantirish, iqlim sohasidagi yangi yetakchilar avlodini shakllantirish va yoshlar tashabbuslarini qo‘llab-quvvatlashga qaratilgan tadbirlar o‘tkazilishi rejalashtirilgan.
Bunda yoshlarni iqlim yechimlarini amalga oshirishga jalb etishning amaliy mexanizmlari, ekologik madaniyatni rivojlantirish va ta’lim imkoniyatlarini kengaytirishga alohida e’tibor qaratiladi.
Shunday qilib, O‘zbekistonning COP31dagi dasturi o‘zaro bog‘liq bo‘lgan keng qamrovli yo‘nalishlarni – issiqxona gazlari tashlamalarini qisqartirish va iqlim o‘zgarishiga moslashishdan tortib, ekotizimlarni tiklash, yashil iqtisodiyotni rivojlantirish va mintaqaviy hamkorlikni mustahkamlashgacha bo‘lgan masalalarni qamrab oladi.
Mamlakatning konferensiyadagi ishtiroki xalqaro hamjamiyatga milliy tajribani taqdim etish, qo‘shma tashabbuslarni ilgari surish, hamkorlik aloqalarini kengaytirish va iqlim loyihalarini amalga oshirish uchun qo‘shimcha resurslarni jalb etishda muhim maydon bo‘lib xizmat qiladi.
Asosiy vazifa — belgilangan iqlim maqsadlaridan O‘zbekiston va butun Markaziy Osiyoning ekologik barqarorligini ta’minlashga xizmat qiladigan aniq harakatlar, investitsiyalar va natijalarga o‘tishdir.
O'xshash yangiliklar
Oʻzbekiston va Oʻmon iqtisodiy hamkorligining yangi istiqbolli yoʻnalishlari belgilab olindi
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyev Oʻzbekiston – Oʻmon biznes forumining ochilish marosimida ishtirok etdi.
Iqtisodiy hamkorlik taşkiloti Taşqi işlar vazirlari kengaşining 30-yiğilişi bölib ötdi
2026-yil 16-noyabr kuni Islomobod şahrida Iqtisodiy hamkorlik taşkiloti (IHT) Taşqi işlar vazirlari kengaşining 30-yiğilişi bölib ötdi. Unda Özbekiston delegatsiyasiga taşqi işlar vaziri örinbosari Bobur Usmanov rahbarlik qildi.
O‘zbekistonning COP31dagi ishtiroki – iqlim diplomatiyasini mustahkamlash vositasi
Antaliyada bo‘lib o‘tayotgan COP31 konferensiyasi global iqlim kun tartibida majburiyatlarni qabul qilishdan ularni amalda bajarishga o‘tish bosqichiga to‘g‘ri kelmoqda.